Шағын және орта бизнестің креативті индустрияларға қатысуы: қазіргі жағдайы және даму перспективалары

Әлемдік экономиканың трансформациясы жағдайында креативті индустриялар тұрақты өсудің, инновациялық дамудың және жаңа нарықтардың қалыптасуының маңызды драйверіне айналуда. Шағын және орта бизнес (ШОБ) өзінің икемділігімен және бейімделгіштігімен осы салаларды дамытуда шешуші рөл атқарады. Осы зерттеудің мақсаты – ШОБ-тың креативті индустрияларға қатысуының қазіргі жай-күйін талдау, бар кедергілер мен өсу нүктелерін анықтау, сондай-ақ осы саладағы кәсіпкерлік белсенділікті қолдау мен дамытудың перспективалық бағыттарын айқындау болып табылады. Негізгі назар келесі бағыттарға аударылады: ШОБ-тың креативті индустриялар экономикасына қосқан үлесін бағалау, дамуға әсер ететін институционалдық және инфрақұрылымдық факторларды анықтау, сондай-ақ бизнестің шығармашылық секторларға қатысуын ынталандыру бойынша ұсыныстар әзірлеу. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы өңірлік және ұлттық деңгейлерде ШОБ-тың креативті салаларға тартылуын сипаттайтын өзекті деректерді жүйелеу және үрдістерді талдау болып табылады. Зерттеу цифрландыру, мәдени әртүрлілік және экономикалық белгісіздік жағдайында бизнестің жұмыс істеу ерекшеліктерін жақсы түсінуге мүмкіндік береді. Жүргізілген зерттеудің құндылығы мынада: жұмыста ШОБ-тың креативті экономикадағы рөлін кешенді бағалау ұсынылған, осы сектордың тұрақтылығы мен инновациясын арттыруға қабілетті стратегиялық бағдарлар мен қолдау құралдары анықталған. Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңыздылығы жұмыспен қамтудың, экспорттың және мәдени бірегейліктің өсуіне ықпал ететін креативті индустрияларда ШОБ үшін қолайлы экожүйені қалыптастыруға бағытталған мемлекеттік билік органдары, даму институттары және кәсіпкерлік қоғамдастық үшін әзірленген ұсынымдарда көрінеді.

1. Marwana Ah. S., Salehb A., Assagafc S., Possumahd B.T. Micro, Small and Medium Enterprises (MSME) and Creative Industry Development: Case Study of Ternate City, Indonesia // International Journal of Innovation, Creativity and Change. 2019. No 8. P. 114–127.

2. Savigliano R. Upgrading SMEs in creative industries: A direct path to sustainable development // UNSDG Learn Blog. 2021. URL: https://www.unsdglearn.org/blog/upgrading-smes-in-creative-industries-adirect-path-to-sustainable-development-leaving-no-one-behind/ (accessed: 05.01.2025)

3. Bhatiasevi V., Dutot V. Creative industries and their role in the creative value chain – a comparative study of SMEs in Canada and Thailand // International Journal of Entrepreneurship and Innovation Management. 2014. Vol. 18. No 5/6. P. 45–52. DOI: 10.1504/IJEIM.2014.064721.

4. Zemite I., Kunda I., Judrupa I. The Role of the Cultural and Creative Industries in Sustainable Development of Small Cities in Latvia // Sustainability. 2022. No 14(15). P. 9009. URL: https://doi.org/10.3390/su14159009 (accessed: 22.07.2022)

5. Креативті индустрияларды дамытудың 2021–2025 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 30 қарашадағы № 860 қаулысы // Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000860 (өтініш берілген күн: 30.11.2021)

6. Калихан Е., Мукитанов Д. Сила креативных индустрий в Казахстане: путь к устойчивому развитию // United Nations Development Programme. URL: https://www.undp.org/ru/kazakhstan/blog/silakreativnykh-industriy-v-kazakhstane-put-k-ustoychivomu-razvitiyu (дата обращения: 08.01.2025)

7. Хокинс Дж. Креативная экономика: как превратить идеи в деньги. – М.: Классика–XXI, 2011. – 256 с.

8. Флорида Р. Креативный класс: люди, которые меняют будущее. – М.: Классика–XXI, 2005. – 430 с.

9. Dharmani P., Das S., Prashar S. Bibliometric analysis of creative industries: Current trends and future directions // Journal of Business Research. 2021. No. 135. P. 252–267.

10. Буката Дж. Ф., Сидорня А.А. Теоретические подходы к изучению тенденций и перспектив развития креативных индуcтрий // Молодой исследователь Дона. – 2018. – № 2(11). – С. 155–161.

11. Гумерова Г.И., Шаймиева Э.Ш. Подходы к исследованию креативных индустрий для управления в цифровой экономике // Russian Journal of Economics and Law. – 2023. – № 1. – С. 63–89.

12. Креативные индустрии Казахстана: тренды и перспективы. – Astana International Financial Centre (AIFC), 2024. URL: https://aifc.kz/wp-content/uploads/2025/01/kreativnye-industrii-kazahstana-trendy-iperspektivy.pdf (дата обращения: 10.01.2025)

13. Имаева Г.Р., Сушко Е.Ю., Гильдебрандт И.А., Спиридонова Л.В., Баймуратова Л.Р. Вклад цифровых платформ в развитие креативных индустрий и поддержку креативного предпринимательства. – М.: Изд-во НАФИ, 2021. – 84 с.

14. Кадыр Р.С. Креативное будущее: тенденции в индустрии творчества в Казахстане: аналитический доклад. – Астана: НАО «Казахстанский институт общественного развития», 2024. – 100 с.

15. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/ (өтініш берілген күн: 06.05.2025)