Сүтті мал шаруашылығын дамыту факторларын бағалауда сандық және сапалық әдістерді интеграциялау (Түркістан облысының мысалында)

Сүт шаруашылығын дамыту агроөнеркәсіптік кешеннің маңызды бағыты болып табылады, әсіресе азықтүлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ауыл халқының табысын арттыру контекстінде. Мал шаруашылығы саласында айтарлықтай әлеуеті бар Түркістан облысы жағдайында осы саланың дамуына әсер ететін факторларды кешенді талдаудың өзектілігі артып келеді. Зерттеудің мақсаты талдаудың сандық және сапалық әдістерін қолдана отырып, өңірлік деңгейде сүт шаруашылығын дамыту факторларын бағалауға кешенді тәсілдің қажеттілігі мен практикалық маңыздылығын негіздеу болып табылады. Зерттеу гипотезасы: сандық және сапалық әдістердің интеграциясы талдаудың бір түрін қолданудан гөрі сүт өндірісінің дамуына әсер ететін факторларды дәлірек анықтауға және түсіндіруге мүмкіндік береді деп болжануда. Жұмыс шеңберінде экономикалық-статистикалық талдау әдістері, оның ішінде корреляциялық-регрессиялық модельдеу, сондайақ жеке қосалқы шаруашылықтардың, фермерлік шаруашылықтардың және жергілікті басқару органдарының өкілдерімен сараптамалық бағалау және терең сұхбат әдістері қолданылды. Мұндай аралас тәсіл объективті статистикалық тәуелділіктерді де, аймақтық контексттің субъективті ерекшеліктерін де ескеруге мүмкіндік берді. Жүргізілген талдау негізінде институционалдық қолдауды күшейту, кооперацияны ынталандыру және саланың инвестициялық тартымдылығын арттыру бойынша практикалық ұсынымдар әзірленді. Алынған қорытындыларды мемлекеттік басқару органдары, ғылыми мекемелер және ауыл шаруашылығы өндірушілері Қазақстанның аграрлық өңірлерінде мал шаруашылығын орнықты дамыту стратегияларын қалыптастыру кезінде пайдалана алады.

1. Clancy M., Moschini G., Heisey P. The roots of agricultural innovation: evidence from patents // Economics of research and innovation in agriculture. 2019. P. 21–75. URL: https://www.nber.org/system/files/chapters/c14295/c14295.pdf

2. Andrade D., Pasini F., Scarano F.R. Syntropy and innovation in agriculture // Current opinion environmental sustainability. 2020. Vol. 45. P. 20–24. URL: 10.1016/j.cosust.2020.08.003

3. Хайруллина О.И., Баянова О.В. Эконометрика, базовый курс: учебник. – Пермь: ИПЦ «Прокростъ», 2019. – 176 с. URL: https://www.elibrary.ru/item.asp?id=42505599

4. Постановление Правительства Республики Казахстан. Об утверждении Государственной программы развития регионов на 2020–2025 годы: утв. 27 декабря 2019 года, № 990. URL: https://adilet.zan.kz/ (дата обращения: 20.01.2025)

5. Регионы Казахстана в 2023 году // Национальное бюро статистики Агентства Республики Казахстан по стратегическому планированию и реформам. URL: https://stat.gov.kz/ru/publication/collections/?year=&name=20416&period= (дата обращения: 15.01.2025)

6. Zou Y., Wang Q. Impacts of farmer cooperative membership on household income and inequality: Evidence from a household survey in China // Agricultural and Food Economics. 2022. Vol. 10(17). P. 1–17. URL: https://doi.org/10.1186/s40100-022-00222-x

7. Сельское, лесное и рыбное хозяйство в Республике Казахстан // Национальное бюро статистики Агентства Республики Казахстан по стратегическому планированию и реформам. URL: https://stat.gov.kz/ru/publication/collections/?year=&name=20416&period= (дата обращения: 17.01.2025)

8. Статистика сельского, лесного, охотничьего и рыбного хозяйства // Национальное бюро статистики Агентства Республики Казахстан по стратегическому планированию и реформам. URL: https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/ (дата обращения: 09.01.2025)

9. Foster A., Rosenblum T. Large-scale agricultural enterprises and their role in advancing technological change // Food Policy. 2018. Vol. 74. P. 176–185. URL: https://www.journals.elsevier.com/renewable-andsustainable-energy-reviews

10. О деятельности сельскохозяйственных кооперативов в Туркестанской области // Национальное бюро статистики Агентства Республики Казахстан по стратегическому планированию и реформам. URL: https://stat.gov.kz/ru/publication/collections/?year=&name=20416&period= (дата обращения: 12.01.2025)

11. Bjerke L. Innovation in agriculture: An analysis of Swedish agricultural and non-agricultural firms // Food Policy. 2022.Vol. 109. P. 1–14.

12. Campos H. The Innovation Revolution in Agriculture. 2021. 220 p. URL: https://www.link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-50991-0

13. Официальный сайт Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан. Статистический отчет о развитии аграрного сектора Казахстана. URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/moa?lang=ru (дата обращения: 04.01.2025)

14. Смагулова Ш., Абдрахманов Р., Имашев А., Турекулова А. Особенности управления сельхозкооперации в Казахстане // Журнал экономических исследований и делового администрирования. – 2018. – № 1(123). – С. 253–264. URL: https://be.kaznu.kz/index.php/math/article/view/1964

15. Обзор развития сельского хозяйства в Казахстане. URL: https://halykfinance.kz/download/files/analytics/AC_agriculture_development.pdf (дата обращения: 02.01.2025)

16. Bassotto L.C. Comparison of different costing methodologies for calculating production costs in dairy farming // Custos e Agronegocio. 2023.Vol. 19(3). P. 252–276.