Қазақстан республикасының халықаралық медициналық туризм нарығындағы бәсекелестік артықшылықтары мен кемшіліктері

Медициналық туризм (МТ) жаһандық индустрия ретінде тұрақты өсім көрсетіп отыр: 2024 ж. оның көлемі 100 млрд АҚШ долларынан асып, 2035 жылға қарай 278,2 млрд долларға жетеді деп болжануда. Бұл үрдіс демографиялық өзгерістермен, технологиялық инновациялармен және қолжетімді әрі сапалы медициналық қызметтерге деген сұраныстың артуымен байланысты. Мақалада Қазақстан Республикасының осы нарықтағы бәсекеге қабілетті позициялары ғылыми жарияланымдар, статистикалық есептер, өзекті дереккөздер мен медициналық туризм нарығын маркетингтік зерттеу нәтижелеріне негізделген кешенді талдау арқылы қарастырылады. Зерттеу барысында елдің негізгі артықшылықтары айқындалды: ТМД аумағындағы жетекші орын, заманауи медициналық инфрақұрылым, баға қолжетімділігі және JCI халықаралық аккредитациясынан өткен бірегей клиникалар (2020 ж. – 6 мекеме, 2025 ж. – 9 мекемеге дейін өсуі күтілуде). Сонымен қатар, әлсіз жақтар да анықталды: заңнамалық олқылықтар, жоғары технологиялық қызметтердің тапшылығы, халықаралық деңгейде танылудың төмендігі және әлемдік медициналық рейтингтерде болмауы (мысалы, Medplaneta.kz нұсқасы бойынша 2025 ж. МТ елдерінің ТОП-5 қатарына кірмеген). Зерттеу әдістемесі 2010–2025 жж. жарияланған дереккөздердің сапалық контент-талдауына негізделген және дәстүрлі емес медицинаны интеграциялау, халықаралық көрмелерге қатысу сияқты жаңа тенденцияларды қамтиды. Ұсынылған институционалдық реформаларды, соның ішінде маркетингті цифрландыру мен аккредитацияны кеңейтуді іске асырған жағдайда, 2030 жылға қарай шетелдік пациенттер ағынының 200 мың адамға дейін өсу әлеуеті болжануда.

1. Global Wellness Institute. Medical Tourism Report. 2024. URL: https://globalwellnessinstitute.org/ (accessed: 07.08.2025)

2. Казахстан стал лидером среди стран СНГ по медицинскому туризму // Inform.kz. – 2025. URL: https://inform.kz/ (дата обращения: 12.07.2025)

3. Tourism in Kazakhstan continues to rise with 7.5 million visitors in first half of 2025 // TravelTomorrow. com. 2025. URL: https://traveltomorrow.com/ (accessed: 18.08.2025)

4. Baimenova A.S., Nurzhanova L.K., Imanbayeva A.B. Analysis of the Competitive Advantages of Kazakhstan Medical Services // Central Asian Economic Review. 2020. No. 4(58). P. 112–120.

5. Медицинский туризм в Казахстане развивается высокими темпами // Myseldon.com. – 2025. URL: https://myseldon.com/ (дата обращения: 12.07.2025)

6. Кulzhanova G.S., Ermekova A.N., Sadykova Zh.M. Healthcare and Wellness Tourism // Tourism Studies Journal. 2025. No. 2(15). P. 45–53.

7. Kazakhstan Emerges as Regional Leader in Medical Tourism // Astana Times. 2025. URL: https://astanatimes.com/ (accessed: 15.08.2025)

8. Kazakhstan Health spending as percent of GDP // TheGlobalEconomy. com. URL: https://www.theglobaleconomy.com/ (accessed: 25.08.2025)

9. В Казахстане предложили разработать национальную программу // Pharmreview.kz. – 2025. URL: https://pharmreview.kz/ (дата обращения: 17.07.2025)

10. Аbildinova G.K., Alimbekova R.T., Omarova D.A. Development of Healthcare and Wellness Tourism Marketing // Eurasian Business Review. 2016. No. 3(22). P. 87–95.

11. Revolutionizing Healthcare in Kazakhstan // DeltaSwiss. eu. – n.d. URL: https://deltaswiss.eu/ (accessed: 25.07.2025)

12. Аhmetzhanova A., Tursynbek A., Niyazbekova G. Health Care Financing System // Public Health and Economics Journal. 2018. No. 1(10). P. 25–33.

13. Bookman M.Z., Bookman K.R. Medical Tourism in Developing Countries // Palgrave Macmillan. 2007, no.14, pp. 206–231.

14. Казахстан привлек свыше 80 тысяч медицинских туристов с начала года // Inform.kz. – 2025. URL: https://www.inform.kz/ (дата обращения: 27.08.2025)

15. Казахстан стал лидером СНГ по развитию медицинского туризма // Asia-today.news. – 2025. URL: https://asia-today.news/ (дата обращения: 12.07.2025).

16. Медицинский туризм в Казахстане активно развивается // Profi.travel. – 2025. URL: https://profi.travel/ (дата обращения: 15.07.2025)

17. Медицинский туризм в Казахстане набирает обороты // Khabar. kz. – 2025. URL: https://khabar.kz/ (дата обращения: 19.07.2025)

18. Kazakhstan’s Budget Spending to Grow by 7% in 2025 // Astana Times. – 2024. URL: https://astanatimes.com/ (accessed: 19.08.2025)

19. Туризм и оздоровление в Казахстане: статистика санаториев на 2025 год // Kazpravda.kz. – 2025. URL: https://kazpravda.kz/ (дата обращения: 15.07.2025)

20. Всемирный день врача: Казахстан в 2025 году – успехи и горизонты развития // El.kz. – 2025. URL: https://el.kz/ (дата обращения: 22.07.2025)

21. Kazakhstan Emerges as Growing Destination for Medical Tourism // Astana Times. 2025. URL: https://astanatimes.com/ (accessed: 15.08.2025)

22. Kazakhstan’s Budget Spending to Grow by 7% in 2025 // Astana Times. – 2024. URL: https://astanatimes.com/(accessed: 19.08.2025)

23. Kazakhstan’s healthcare growth: 21% increase in Q2 2025 // EconomyKZ. org. 2025. URL: https://economykz.org/ (accessed: 20.08.2025)

24. Kazakhstan Emerges as Regional Leader in Medical Tourism // TimesCA. com. 2025. URL: https://timesca.com/ (accessed: 22.08.2025)

25. Financial and economic activities of healthcare organizations // Stat.gov. kz. 2025. URL: https://stat.gov.kz/ (accessed: 22.08.2025)