Теміржол жүк тасымалы бизнес-процестерінің аудиті әдіснамасын жетілдіру

Қазақстан «Жібек жолын» қоса алғанда, көлік жолдарының қиылысында орналасқан. Осы мақаланың негізгі мақсаты – теміржол жүк тасымалының бизнес-процестері аудитінің рөлін және оның әдіснамасын жетілдіру мүмкіндіктерін көрсету. Міндеттер темір жол секторындағы бизнес-процестер аудитінің рөлін, аудит әдіснамасын және темір жол жүк тасымалдарының бизнес-процестерінің аудитін жетілдірудің ықтимал бағыттарын қарауды көздейді. Нақты мақсаттарға теміржол секторындағы бизнес-процестердің аудитінің рөлін, аудит әдістемесін және теміржол жүк тасымалдауындағы бизнес-процестердің аудитін жетілдірудің ықтимал бағыттарын қарастыру кіреді. Зерттеудің негізгі мазмұны теміржол жүк тасымалдарының бизнес-процестерін аудиттеу әдістемесінің халықаралық және отандық тәжірибесін талдауды қамтиды. Зерттеудің ғылыми құндылығы теміржол жүк тасымалдарының бизнес-процестерін аудиттеу әдістемесінің дамуындағы негізгі бағыттарды анықтауда көрінеді. Зерттеу барысында алынған қорытындылар ұйымдық процедураларды құру және жетілдіруде, сондай-ақ теміржол жүк тасымалдарының бизнес-процестерін аудиттеу әдістемесін жетілдіру барысында практикалық түрде қолданылуы мүмкін. Зерттеу нәтижелерін енгізу заманауи құралдар мен әдістемелер арқылы аудиттің теориялық және практикалық негізін кеңейтуге мүмкіндік береді, бұл теміржол жүк тасымалдарының бизнес-процестерін аудиттеу әдістемесінің тиімділігін арттыруға бағытталған. Алынған нәтижелер теміржол жүк тасымалдарының аудиттеу әдістемесін жетілдіруге бағытталған бағдарламаларды қалыптастыру мен енгізуде қолданылуы мүмкін.

1. Адамс Р. Основы аудита. Пер. с англ./ Под ред. Я.В. Соколова. – М.: Аудит, ЮНИТИ, 1995. – 398 с.

2. Аренс А., Лоббек Дж.А. Аудит. Пер. с англ.; Гл. редактор серии проф. Я.В. Соколов. – М.: Финансы и статистика, 2003. – 560 с.

3. Робертсон Дж. Аудит / Пер. с англ. – М.: KPMG Аудиторская фирма «Контакт», 1993. – 496 с.

4. Шеремет А.Д., Суйц В.П. Аудит. 7-издание. – М.: НИЦ ИНФРА-М, 2021. – 375 с.

5. Нурсеитов Э.О. Аудит: краткое руководство. – Алматы, 2015 – 232 с.

6. Нурсеитов Э. Нурсеитов Д. Главная книга аудитора. Пособие по международным стандартам аудита, действующим в РК. – Алматы, 2016. – 426 с.

7. Шарафутина С.Ф., Бикезина Т.В., Петрова Е.Е. Аудит: учебное пособие. – Санкт-Петербург: РГГМУ, 2023. – 222 с.

8. Международные стандарты аудита 2021 год. URL: https://gclnk.com/9GuT2kE4 (дата обращения: 11.06.2025)

9. Международные стандарты финансовой отчетности. URL: https://gclnk.com/9GuT2kE4 (дата обращения: 11.06.2025)

10. Закон Республики Казахстан от 12 ноября 2015 года № 392-V ЗРК. О государственном аудите и финансовом контроле. – Астана: «Әділет», 2015. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1500000392 (дата обращения: 11.06.2025)

11. Закон Республики Казахстан от 8 декабря 2001 года «О железнодорожном транспорте». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z010000266_#z1 (дата обращения: 11.06.2025)

12. Исингарин Н. К. Рынок грузовых перевозок: опыт, проблемы, предложения (об опыте реформирования железнодорожного транспорта Казахстана для участников Международного железнодорожного бизнес-форума «Стратегическое партнерство 1520»). –М.: Желдориздат, 2006. – 187 с.

13. Nedeliaková E, Hranický M.P., Valla M. Risk identification methodology regarding the safety and quality of railway services // Production Engineering Archives. 2022, no. 28, pp. 21–29.

14. Маликов О.Б. Складская и транспортная логистика в цепях поставок. Учебное пособие. – Cанкт-Петербург, 2015 – 399 с.

15. Internal Audit and Risk Management in a European Railway Transport. 2021. URL: https://gclnk.com/H4s2PXVh (accessed: 11.06.2025)

16. Li W., Hilmola O-P., Wu J. Chinese High-speed Railway: Efficiency Comparison and the Future // Transport Planning Review Submitted. Promet – Traffic & Transportation. 2019. Vol. 31. No. 6. Р. 693–702.

17. Home – Eurostat. URL: https://ec.europa.eu/eurostat/ (accessed: 12.06.2025)

18. Экологические индикаторы мониторинга и оценки окружающей среды. Транспорт. URL: https://stat.gov.kz/ru/ecologic-indicators/28433/freight_transport_demand (дата обращения: 05.11.2025)

19. Основные показатели работы транспорта в Республике Казахстан, январь-декабрь 2024 года. URL: https://stat.gov.kz/api/iblock/element/280673/file/ru/ (дата обращения: 05.11.2025)

20. Об утверждении Концепции развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года. Постановление Правительства Республики Казахстан от 30 декабря 2022 года № 1116. – Астана: «Әділет», 2022. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2200001116 (дата обращения: 12.06.2025)

21. Об утверждении Концепции развития железнодорожного транспорта Республики Казахстан до 2029 года. Приказ Министра транспорта Республики Казахстан от 27 июня 2024 года № 224. – Астана: «Әділет», 2024. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/G24IK000224 (дата обращения: 12.06.2025)

22. АО «Национальная компания «Қазақстан темiр жолы». Консолидированная финансовая отчетность за год, закончившийся 31 декабря 2024 г. URL: https://gclnk.com/ya6d5oHF (дата обращения: 12.06.2025)

23. Политика в области устойчивого развития акционерного общества «Национальная компания «Қазақстан темiр жолы». URL: https://ktzh-gp.kz/upload/files/2022/ustoychivoe_razvitie.pdf (дата обращения: 12.06.2025)

24. Miranda Rodrigo Fontenelle de Araújo (2019) Módulo 1-Introdução à gestão de riscos: estruturas de gerenciamento e bases normativas. Disponível em. URL: https://gclnk.com/i9pXS7q9 (дата обращения: 12.06.2025)

25. The Update COSO-Internal Control Framework. URL: https://gclnk.com/iKxKu4wd (дата обращения: 12.06.2025)