Пандемиядан кейінгі кезеңде Қазақстанның еңбек нарығын трансформациялау

Мақалада пандемиядан кейінгі кезеңде Қазақстанның еңбек нарығын трансформациялаудың негізгі ерекшеліктері мен үрдістері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі COVID-19 пандемиясының жұмыспен қамту құрылымына, еңбек қатынастарының нысандарына, жұмыс күшін бөлуге және жаңа экономикалық жағдайларға бейімделу механизмдеріне айтарлықтай әсер етуіне байланысты. Жаһандық сын-қатерлер жағдайында Қазақстанның еңбек нарығы қашықтықтан жұмыс істеуге көшуді, процестерді цифрландыруды және жұмыспен қамтудың икемді нысандарын енгізуді қоса алғанда, өзгерістерге жедел ден қою қажеттілігіне тап болды, бұл экономиканы қалпына келтіру серпініне айтарлықтай әсер етті. Зерттеудің мақсаты еңбек нарығындағы өзгерістердің негізгі бағыттарын анықтау, оның ағымдағы және перспективалық дамуын анықтайтын факторларды талдау, сондай-ақ жұмыспен қамту жүйесін жаңа әлеуметтік-экономикалық шындыққа бейімдеу бойынша ұсыныстарды тұжырымдау болып табылады. Жұмыста статистикалық талдау, салыстырмалы және жүйелік тәсіл әдістері қолданылды, сондай-ақ ұлттық және халықаралық статистика, аналитикалық есептер мен ғылыми зерттеулердің деректері зерттелді. Зерттеу нәтижелері пандемиядан кейінгі еңбек нарығы цифрландырудың өсуімен, жұмыспен қамтудың икемді және стандартты емес түрлерінің рөлінің жоғарылауымен, IT, логистика және қызмет көрсету саласындағы мамандарға сұраныстың артуымен сипатталатынын көрсетеді. Кәсіптік білім беру жүйесін, цифрлық дағдыларды жаңғырту және қайта даярлау бағдарламаларын белсенді енгізу қажеттілігі анықталды. Өңірлік теңгерімсіздік, жастарды жұмыспен қамту және халықтың осал топтарын қорғау мәселелеріне ерекше назар аударылды. Алынған тұжырымдар жұмыспен қамтудың тиімді мемлекеттік саясатын қалыптастыру және ұзақ мерзімді перспективада Қазақстанның еңбек әлеуетін дамытуды стратегиялық жоспарлау процесінде пайдаланылуы мүмкін.

1. Кондратьев Н.Д. Большие циклы конъюнктуры // Избранные труды. Экономика. – 1993. – № 9(18). – С. 24–83.

2. Тулегенова М., Тулейбаева А. Трансформация рынка труда в Казахстане при переходе к цифровой экономике // Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2022. – № 16. – С. 176–191.

3. UNDP, AERC, JSC Workforce Development Centre. Emerging Skills and Professions for Kazakhstan in the Post COVID–19 Era, 2025. URL: https://aerc.org.kz/en/issledovanie/emerging-skills-and-professionskazakhstan-post-covid-19-era (accessed: 25.08.2025)

4. Kuanova L., Anessova A. Gender Disparities in Kazakhstan’s Labor Market: Evidence from the Quality Employment // Eurasian Journal of Economics and Business Studies. 2021, no. 3, pp. 62–70.

5. Джумамбаев С. Прогноз предложения рабочей силы в контексте модернизации рынка труда Казахстана // Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2023. – № 3. – С. 121–145.

6. Serikbayeva B. Education–Job Mismatch in the Labor Market of Kazakhstan: Implications for Public Policy // Nazarbayev University, Thesis. 2022, no. 4, pp. 54–78.

7. Алшанская А., Азатбек А. Мобильность рабочей силы и гибкость рынка труда в эпоху коронакризиса: казахстанский и зарубежный опыт // Вестник ЕНУ. Серия экономическая. – 2023. – № 4. – С. 241–259.

8. Bose T., Ghosh N. Evaluating the Economic Implications of Remote Work Adoption Post Pandemic // International Journal of Advanced Innovative Engineering & Science. 2023, no. 41, pp. 116–146.

9. Micheal D., Sylvester H. Remote Working and Task Innovativeness – United Kingdom and Ghana // Information Systems Frontiers. 2023, no.16, pp. 36–55.

10. Di Filippo I., Escobar B., Facal J. Remote Work and Women’s Labor Supply: The New Gender Division at Home. 2024, no. 27, pp. 533–562.

11. Бюро национальной статистики АСПиР РК. Национальный статистический бюллетень «Рынок труда Казахстана». – 2025. URL: https://stat.gov.kz (дата обращения: 24.08.2025)

12. Бюро национальной статистики АСПиР РК. Отчёт о состоянии и перспективах занятости населения в постпандемийный период. – 2025. URL: https://stat.gov.kz (дата обращения: 20.08.2025)

13. Баймуратова Л.Т. Рынок труда Казахстана: проблемы и перспективы развития. – Алматы: Экономика. – 2021. – № 16. – C. 224–241.

14. Бюро национальной статистики АСПиР РК. Отраслевая статистика: бизнес-статистика. – 2025. URL: https://stat.gov.kz (дата обращения: 24.09.2025)

15. Бюро национальной статистики АСПиР РК. Рынок труда Казахстана. – 2025. URL: https://stat.gov.kz (дата обращения: 14.10.2025)