Шығыс Қазақстан облысындағы білім беру нарығындағы шығармашылық экономикада білім беру бағдарламаларына тұтынушылардың сұранысын бағалау

Біріккен Ұлттар Ұйымы креативті экономиканы ең қарқынды дамып келе жатқан секторлардың бірі ретінде таныды. Бұл сала әлем бойынша 30 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтып қана қоймай, жастарды жұмыспен қамту деңгейі бойынша басқа экономикалық салалардан асып түседі. Зерттеу Ұлыбританияның Британ Кеңесі қаржыландырған және Орталық Азия (Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан), Оңтүстік Кавказ (Әзірбайжан, Армения, Грузия) және Украина елдерінде жүзеге асырылған 5 жылдық «Creative Spark» бағдарламасы аясында жүргізілді. Бағдарламаның мақсаты – Ұлыбритания мен қатысушы елдердегі университеттер мен креативті институттар арасындағы серіктестікті нығайту, жастардың кәсіпкерлік дағдыларын дамыту және ағылшын тілі деңгейін арттыру. Қазақстан креативті индустрияларды дамытуға ерекше мән беріп, «Креативті индустрияларды дамытудың 2021–2025 жж. арналған тұжырымдамасын» [1] бекітті. Мемлекеттік бастамалар мен халықаралық үрдістерге сай болу үшін Қазақстандағы жоғары оқу орындары креативті индустриялар үшін болашақ көшбасшыларды даярлауға бағытталған білім беру бағдарламаларын ұсынуы тиіс. Бұл үдерістің алғашқы қадамы – креативті экономика саласындағы білім беру бағдарламаларына деген қазіргі жағдай мен сұранысты анықтау. Зерттеудің мақсаты осы мәселені айқындау болып табылады. Зерттеу әдістері ретінде сарапшылармен тереңдетілген сұхбаттар және Шығыс Қазақстандағы Өскемен қаласында орналасқан Қазақ–Американдық еркін университетіне түсуші талапкерлер арасында сауалнама жүргізу қолданылды. Зерттеу нәтижелері креативті индустрияларға деген сұраныстың толық қалыптаспағанын және бұл саланы кеңінен насихаттау қажеттігін көрсетті. Қазақстанның жоғары оқу орындарына берілген ұсыныстардың қатарында веб-дизайн, бренд-менеджмент және жарнама бағыттары бойынша АҚШ және Ұлыбритания университеттерімен қос дипломды білім беру бағдарламаларын дамыту ұсынылады.

1. Concept for the Development of Creative Industries for 2021–2025: Decree of the Government of the Republic of Kazakhstan dated 30 November 2021 No. 860.

2. UNESCO. Promoting the Diversity of Cultural Expressions and the Creative Economy. URL: https://www.unesco.org/en/articles/promoting-diversity-cultural-expressions-and-creative-economy (accessed: 04.01.2026)

3. British Council. Annual Report and Accounts 2022–2023. URL: https://www.britishcouncil.org/aboutus/how-we-work/corporate-reports (accessed: 04.01.2026)

4. British Council. Annual Report and Accounts 2024–2025. URL: https://www.britishcouncil.org/aboutus/how-we-work/corporate-reports (accessed: 04.01.2026)

5. Prime Minister of the Republic of Kazakhstan. Growth in creative industries and number of employees in this sphere. Official information portal. URL: https://primeminister.kz/en/news/growth-in-creative-industriesand-the-number-of-employees-in-this-sphere-by-15-in-kazakhstan-29819 (accessed: 07.01.2026)

6. Official portal of the Parliament of the Republic of Kazakhstan. On amendments and additions to some legislative acts on support and development of creative industries adopted. URL: https://senate.parlam.kz/enUS/news/details/15175 (accessed: 07.01.2026)

7. On approval of the Rules for Providing State Support and Stimulation of the Creative Industry: Order of the Deputy Prime Minister – Minister of Culture and Information of the Republic of Kazakhstan dated 29 December 2025 No. 693-NҚ. Registered in the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan. URL: https://gos24.kz/uploads/documents/2026-01/%D0%93%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2.%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80._%D1%81_16.01.26%D0%B3..pdf (accessed: 07.01.2026)

8. On approval of the list of types of economic activity relating to the creative industry. Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated 6 June 2023 No. 448. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000448 (accessed: 07.01.2026)

9. D. Serikbayev East Kazakhstan Technical University. Educational Program “Design” (6B02101). URL: https://www.ektu.kz/departments/as_dep/eduproglist/undergraduate/design.aspx?lang=ru (accessed: 04.01.2026)

10. Shakarim University. Bachelor’s Program “Design” (6B02101). URL: https://shakarim.edu.kz/eduprograms/bachelor?path=postupayushchim (accessed: 04.01.2026)

11. Almaty Technological University. Educational Program “Fashion, Design” (B031). URL: https://atu.edu.kz/welcome/main/bachelor/ep/design/ (accessed: 04.01.2026)

12. Turan-Astana University. Educational Program “Cinematography” (6B02102). URL: https://turan.edu.kz/ru/obrprogramms/operatorskoe-iskusstvo/ (accessed: 04.01.2026)

13. Novosibirsk State University of Architecture, Design and Arts. Program “Design” (54.03.01). URL: https://nsuada.ru/sveden/education/293/ (accessed: 04.01.2026)

14. Altai State Technical University. Program “Design” (54.03.01). URL: https://www.altstu.ru/sveden/oop/0590/ (accessed: 04.01.2026)

15. Florida R. The Rise of the Creative Class and How It’s Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life. New York: Basic Books, 2002. 404 p.

16. Florida R. Cities and the Creative Class. New York: Routledge, 2005. 208 p.

17. Howkins J. The Creative Economy: How People Make Money from Ideas. London: Penguin, 2001. 288 p.

18. Wilson N. Learning to manage creativity: an occupational hazard for the UK’s creative industries // Creative Industries Journal. 2014.Vol. 2. No. 2. P. 179–190. URL: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1386/cij.2.2.179/1 (accessed: 20.12.2025)

19. Chamorro-Koc M., Caldwell Amayo G., Villaneda Vasquez A., Franco Rodriguez I., Ramirez Nates C. Wearables of the past and the future: an immersive and cross-cultural learning experience of undergraduate students in an international design collaboration // International Journal of Fashion Design, Technology and Education. 2021. Vol. 14. P. 293–316. URL: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17510694.2021.1939539 (accessed: 04.01.2026)

20. Wang Y., Hearn G., Mathews S., Hou J. Networks, collaboration and knowledge exchange in creative industries: a comparative analysis of Brisbane and Shenzhen // International Journal of Cultural Policy. 2022. URL: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17510694.2022.2057062 (accessed: 07.01.2026)

21. Flew T. From policy to curriculum: drivers of the growth in creative industries courses in the UK and Australia // International Journal of Cultural Policy. 2019. Vol. 25. Iss. 2. P. 167–184. URL: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17510694.2019.1583036 (accessed: 20.12.2025)

22. UNCTAD. Creative Economy Outlook 2022. URL: https://unctad.org/publication/creative-economyoutlook-2022 (accessed: 04.01.2026)

23. Dewi R.A.M. Promoting the Creative Economy for a Robust Post-Pandemic Recovery in Indonesia // Creative Economy 2030: Imagining and Delivering a Robust, Creative, Inclusive, and Sustainable Recovery / ed. by T. Sonobe et al. Asian Development Bank, 2023. URL: https://www.adb.org/publications/creative-economy-2030-imagining-and-delivering-a-robust-creative-inclusive-and-sustainable-recovery (accessed: 07.01.2026)

24. Purnomo P., Hufad A., Rahmat J. Creative Economy Based on Community Education // Proceedings of the 1st International Conference on Educational Sciences (ICES 2017). 2017. Vol. 2. P. 115–120.

25. NIDA Economic Review // Journal of Economics, National Institute of Development Administration. 2013. No. 7. Iss. 1. P. 253–306.

26. Daud K.A.M., Hasbullah A.H., Ismail A.R., Khidzir N.Z., Ismail S. Innovation in Creative Technology: Academic and Creative Economy // TENIAT International Journal of Creative Futures and Heritage. 2019. Vol. 2. No. 2. P. 15–27.

27. Wright N., Davis R., Bucolo S. The creative citizen: Understanding the value of design education programs in the knowledge economy // DRS. CUMULUS 2013. 2nd International Conference for Design Education Researchers. Oslo, 14–17 May 2013.

28. O’Connor J., Gu X. Creative clusters in Shanghai: Transnational intermediaries and the creative economy // Making Cultural Cities in Asia: Mobility, Assemblage and the Politics of Aspirational Urbanism / ed. by J. Wang et al. London: Routledge, 2016. P. 21–35.

29. Ashton D. Creative work careers: pathways and portfolios for the creative economy // Journal of Education and Work. 2015. Vol. 28. No. 4. P. 1–19. DOI: 10.1080/13639080.2014.997685.

30. Dooley K., Peng F., Neville S., McKibbin J. Mind the gap: a scoping review of skills gaps for graduates in the creative industries // Arts and Humanities in Higher Education. 2024. DOI: 10.1177/14740222241276166.