Қазақстандағы цифрлық платформалардың ауыл шаруашылығы өнімдерінің баға динамикасы мен өткізу тиімділігіне әсерін бағалау

Мақалада Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін цифрлық трансформациялау жағдайында ауыл шаруашылығы өнімдері нарығын дамытудағы цифрлық платформалардың маңызы зерттеледі. Ауыл шаруашылығын цифрландырудың теориялық негіздері талданып, цифрлық платформалардың аграрлық нарықтың тиімділігін арттырудағы институционалдық және технологиялық құрал ретіндегі рөлі айқындалады. Қазақстанда енгізілген мемлекеттік және салалық цифрлық платформалардың, соның ішінде электрондық субсидиялау жүйелерінің, ауыл шаруашылығы жерлерін мониторингтеу, ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру және аграрлық тауар өндірушілерді қолдау бойынша цифрлық сервистердің жұмыс істеу ерекшеліктері қарастырылады. Цифрлық платформаларды енгізудің экономикалық әсері транзакциялық шығындарды төмендету, баға белгілеудің ашықтығын арттыру, жеткізу тізбектерін оңтайландыру және шағын және орта шаруашылықтардың нарыққа қолжетімділігін кеңейту тұрғысынан бағаланады. Цифрлық платформалардыңделдалдарсанынқысқартуға, ауылшаруашылығытауарөндірушілерініңтабысынарттыруға және баға қалыптастыру тетіктерін жетілдіруге ықпал ететіні атап өтіледі. Қазақстан Республикасының ресми статистикалық деректері мен практикалық тәжірибесі негізінде негізгі ауыл шаруашылығы өнімдерінің орташа бағаларының динамикасына цифрлық платформалардың әсері бағаланады. Зерттеу нәтижелері аграрлық нарықтың бәсекеге қабілеттілігін, тұрақтылығын және экономикалық орнықтылығын арттырудағы цифрлық платформалардың маңызын көрсетеді.

1. FAO. Digital Transformation of Agriculture in Central Asia. Rome, 2022. URL: https://www.fao.org (accessed: 18.06.2024)

2. OECD. Digitalisation and Agriculture. Paris: OECD Publishing, 2021.

3. World Economic Forum. Digital Platforms and Food Systems. 2023. URL: https://www.weforum.org (accessed: 11.08.2024)

4. Muganyi T., Yan L., Sun H. Green finance, fintech and environmental protection: evidence from China // Environmental Science and Ecotechnology. 2021. No. 7. P. 100107.

5. OECD. Measuring the Digital Transformation: A Roadmap. Paris, 2023.

6. International Telecommunication Union. Measuring Digital Development. Geneva, 2023.

7. World Trade Organization. Digital Trade and Agriculture. Geneva, 2022.

8. OECD. The Digitalisation of Agriculture: Evidence from OECD Countries. Paris, 2021.

9. World Bank. Digital Development for Agriculture. Washington, 2022. URL: https://www.worldbank.org (accessed: 20.05.2024)

10. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. Ауыл шаруашылығы статистикасы. URL: https://www.stat.gov.kz (өтініш берілген күн: 15.03.2025)

11. Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан. Годовой отчет. – 2023. URL: https://www.gov.kz (дата обращения: 22.10.2024)

12. Агентство по стратегическому планированию и реформам РК. Статистические сборники по сельскому хозяйству. – Нур-Султан, 2019–2025.

13. Бобылева С.Н., Кирюшина П.А., Кудрявцева О.В. Зеленая экономика и цели устойчивого развития: коллективная монография. – Москва, 2019. – 282 с.

14. Акимов О.М. Зеленые финансы: учебное пособие. – Москва: КНОРУС, 2024. – 180 с.

15. Концепция по переходу Республики Казахстан к зеленой экономике, утвержденная Указом Президента РК от 30.05.2013 г. № 577. URL: https://adilet.zan.kz (дата обращения: 04.02.2025)

16. Постановление Правительства РК от 31.12.2021 г. «Об утверждении классификации (таксономии) “зеленых” проектов…». URL: https://adilet.zan.kz (дата обращения: 12.04.2024)

17. OECD. Agricultural Policy Monitoring and Evaluation. Paris, 2022.