Кәсіпорынның қаржылық қауіпсіздігі: қауіпті бағалау және қаржылық тәуекелдерді басқару

Нарықтық экономика жағдайында қаржылық қауіпсіздік барлық уақытта өзекті болып саналады және экономикалық қауіпсіздік жүйесінің негізгі компоненттерінің бірі болып табылады. Оның мәні экономикалық тұрақсыздықпен, валюта бағамдарының ауытқуымен, қаржылық қауіптердің өсуімен және контрагенттердің төлем қабілетсіздігімен, сондай-ақ капитал тапшылығы, өтімділіктің төмен деңгейі, төлем қабілеттілігі мен кірістілікті қоса алғанда, қаржылық ресурстарды басқарудың ішкі проблемаларының болуымен сипатталатын қазіргі жағдайда артады Зерттеудің мақсаты – теориялық ережелерді дамыту және жоғары белгісіздік пен сыртқы ортаның тұрақсыздығы жағдайында кәсіпорынның қаржылық қауіпсіздігін нығайту бойынша тәжірибеге бағытталған ұсыныстарды әзірлеу. Зерттеудің негізгі бағыттары қаржылық қауіпсіздіктің сыртқы және ішкі қатерлерін талдауды, оны бағалау критерийлері мен көрсеткіштерін негіздеуді, сондай-ақ қаржылық ресурстарды басқару тетіктерін жетілдіруді қамтиды. Негізгі идея және қаржылық қауіпсіздік саласындағы ғылыми идеяларды дамытуға ықпал ететін қаржылық ресурстарды кешенді басқаруға бағытталған. Зерттеу нәтижелері кәсіпорынның практикалық қызметінде қаржылық қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру және жетілдіру, қаржылық тұрақтылықты арттыру, инвестициялық тартымдылықты арттыру кезінде қолданыла алады.

1. Закон Республики Казахстан «О национальной безопасности Республики Казахстан» от 6 января 2012 г. № 527-IV (с изм. и доп. по состоянию на 01.01.2026). URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31106860 (дата обращения: 10.02.2026)

2. Закон Республики Казахстан от 28 февраля 2007 г. № 234-III «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» (с изм. и доп. по состоянию на 01.01.2026). URL: https://continent-online.com/document/?doc_id=30092011&mode=p&page (дата обращения: 10.02.2026)

3. Ковалев В.В. Финансы организаций (предприятий): учебник. – М.: Проспект, 2022. – 357 с.

4. Казакова Н.А. Финансовая безопасность компании: учебник. – М.: ИНФРА-М, 2024. – 316 с.

5. Уразгалиев В.Ш. Финансовая безопасность: учебник для вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юрайт, 2024. – 228 с. URL: https://urait.ru/index.php/bcode/555028 (дата обращения: 10.02.2026)

6. Glukhova V., Daribekov S., Daribekova A., Mambetova S., Eskerova Z. Key indicators of financial security in Kazakhstan // Buketov Business Review. 2022. Vol. 5. No. 1. P. 204–216.

7. Serikbayeva B.M., Orisbayev K.B. Features of financial risk assessment analysis in the context of the Kazakhstan market // Foundations and Trends in Research. 2025. No. 9. P. 101–106. URL: https://ojs.publisher.agency/index.php/FTR/article/view/5666 (дата обращения: 25.01.2025)

8. Лукьянов А.А., Гусенов Б.Ш. Цифровизация социальной сферы как фактор укрепления финансовой безопасности региона // Статистика, учет и аудит. – 2023. – Т. 88. – № 1. – С. 58–63.

9. Hunziker S. Enterprise Risk Management: Modern Approaches to Balancing Risk and Reward. 3rd ed. Wiesbaden: Springer Gabler, 2025. 257 p.

10. Brealey R.A., Myers S.C., Allen F., Edmans A. Principles of Corporate Finance. 14th ed. New York: McGraw-Hill Education, 2022. 1056 p.

11. Ross S.A., Westerfield R., Jaffe J., Jordan B. Corporate Finance. Global ed. New York: McGraw-Hill Education, 2022. 1055 p.

12. Blakyta G., Ganushchak E. Enterprise financial security as a component of the economic security of the state // Investment Management and Financial Innovations. 2018. Vol. 15. No. 2. P. 248–256.

13. Каранина Е.В. Финансовая безопасность предприятия: монография. – СПб.: Интермедиа, 2017. – 336 с.

14. Гайнуллин В.В., Латыпов Н.И., Зиятдинов Н.Р., Воробьев П.А. Понятие финансовой безопасности в концепции развития современных предприятий // Роль образования, науки, технологий в модернизации государства и общества: сб. материалов Междунар. науч.-практ. конф. – Белгород: АПНИ, 2024. – С. 42–44.

15. Бланк И.А. Управление финансовой безопасностью предприятия. – К.: Ника-Центр, 2004. – 776 с.

16. Устойчивое развитие в условиях турбулентности: годовой отчет за 2022 г. АО «ТНК «Казхром»». URL: https://www.kazchrome.com/files/pdf/Kazchrome_Annual_Report_2022_RUS.pdf (дата обращения: 10.02.2026)

17. Создаем ценности для устойчивого развития: годовой отчет за 2023 г. АО «ТНК «Казхром». URL: https://www.kazchrome.com/files/pdf/Kazchrome_Annual_Report_2023_RUS.pdf (дата обращения: 10.02.2026)

18. Раскрытие информации: годовой отчет за 2024 г. АО «ТНК «Казхром»». URL: https://www.kazchrome.com/files/pdf/Kazchrome_report-2024-RUS.pdf (дата обращения: 10.02.2026)

19. Brealey R., Myers S., Allen F. Principles of Corporate Finance. 12th ed. New York: McGraw-Hill Education, 2020. 1008 p.

20. Higgins R.C. Analysis for Financial Management. 12th ed. New York: McGraw-Hill Education, 2021. 384 p.

21. Penman S.H. Financial Statement Analysis and Security Valuation. 6th ed. New York: McGraw-Hill, 2021. 832 p.

22. Ross S.A., Westerfield R.W., Jordan B.D. Fundamentals of Corporate Finance. 13th ed. New York: McGraw-Hill Education, 2022. 912 p.