Мемлекеттік сектордағы жобаларды басқарудың теориясы және концептуалдық модельдері

Мақалада тұрақты даму жағдайында мемлекеттік органдардағы жобаларды басқару механизмдерінің теориялық эволюциясы мен қазіргі концептуалдық модельдері талданады. Зерттеудің өзектілігі мемлекеттік сектордағы жобалардың көпдеңгейлі мүдделі тараптармен, жоғары есептілікпен және институционалдық шектеулермен сипатталуымен, сондай-ақ тұрақты даму талаптарының күшеюімен негізделеді. Зерттеудің мақсаты – жобаларды басқарудың классикалық және заманауи теориялық бағыттарын жүйелеу, мемлекеттік сектор контекстінде олардың ерекшеліктерін айқындау және тұрақты даму қағидаларын ескеретін интеграцияланған тұжырымдамалық модель ұсыну. Зерттеу теориялық-аналитикалық сипатта жүргізіліп, жүйеліәдебиеттергешолу, библиометриялықталдау, салыстырмалыталдаужәнеконцептуалдықсинтезәдістері қолданылды. Scopus және Web of Science дерекқорларындағы жарияланымдар негізінде жобалық басқаруда governance және тұрақты даму тақырыптарының ғылыми дискурстағы орны талданды. Зерттеу нәтижесінде жобаларды басқару механизмдерінің эволюциялық кезеңдері айқындалып, мемлекеттік сектордағы жобалық басқарудың тұрақты даму тұрғысынан типологиясы ұсынылды. Сонымен қатар project governance, институционалдық теория және Triple Bottom Line қағидаларын біріктіретін авторлық концептуалдық модель қалыптастырылды. Зерттеу нәтижелері мемлекеттік органдарда жобалық басқаруды қоғамдық құндылық пен ұзақ мерзімді тұрақты дамуды қамтамасыз ететін басқару жүйесі ретінде қарастырудың теориялық және практикалық маңызын көрсетеді. Алынған нәтижелер мемлекеттік органдарда жобалық басқаруды тек ішкі процестерді реттейтін құрал ғана емес, сонымен қатар қоғамдық құндылықтарды арттыратын, ұзақ мерзімді тұрақты дамуды қамтамасыз ететін кешенді басқару жүйесі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Бұл мемлекеттік органдарға жобаларды стратегиялық деңгейде жоспарлауға, ресурстарды тиімді бөлуге және тұрақты даму мақсаттарына сәйкес нәтижелерге қол жеткізуге жол ашады.

1. Wirick D.W. Public-sector project management: meeting the challenges and achieving results. Hoboken: Wiley, 2009.

2. United Nations. Transforming our world: the 2030 agenda for sustainable development (A/RES/70/1). New York: United Nations, 2015.

3. Silvius A.J.G., Schipper R.P.J. Sustainability in project management: a literature review and impact analysis // Social Business. 2014. Vol. 4. No. 1. P. 63–96. DOI: 10.1362/204440814X13948909253866.

4. Elkington J. Cannibals with forks: the triple bottom line of 21st century business. Oxford: Capstone, 1997.

5. Project Management Institute. The standard for project management and a guide to the project management body of knowledge (PMBOK® Guide). 7th ed. Newtown Square: Project Management Institute, 2021.

6. Kerzner H. Project management: a systems approach to planning, scheduling, and controlling. 12th ed. Hoboken: Wiley, 2017.

7. Hood C.A public management for all seasons? // Public Administration. 1991. Vol. 69. No. 1. P. 3–19. DOI: 10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x.

8. Young R., Young M., Jordan E., O’Connor P. Is strategy being implemented through projects? Contrary evidence from a leader in new public management // International Journal of Project Management. 2012. Vol. 30. No. 8. P. 887–900. DOI: 10.1016/j.ijproman.2012.03.003.

9. Beck K., Beedle M., van Bennekum A., Cockburn A., Cunningham W., Fowler M., Grenning J., Highsmith J., Hunt A., Jeffries R., Kern J., Marick B., Martin R.C., Mellor S., Schwaber K., Sutherland J., Thomas D. Manifesto for agile software development. Agile Alliance, 2001.

10. Flyvbjerg B., Bruzelius N., Rothengatter W. Megaprojects and risk: an anatomy of ambition. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.

11. Too E.G., Weaver P. The management of project management: a conceptual framework for project governance // International Journal of Project Management. 2014. Vol. 32. No. 8. P. 1382–1394. DOI: 10.1016/j. ijproman.2013.07.006

12. Klakegg O.J. Governance frameworks for public project development and estimation // Project Management Journal. 2008. Vol. 39 (Suppl. 1). P. S27–S42. DOI: 10.1002/pmj.20058

13. Volden G.H., Andersen B. The hierarchy of public project governance frameworks: an empirical study of principles and practices in Norwegian ministries and agencies // International Journal of Managing Projects in Business. 2018. Vol. 11. No. 1. P. 174–197. DOI: 10.1108/IJMPB-04-2017-0040

14. DiMaggio P.J., Powell W.W. The iron cage revisited: institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields // American Sociological Review. 983. Vol. 48. No. 2. P. 147–160. DOI: 10.2307/2095101

15. Scott W.R. Institutions and organizations: ideas, interests, and identities. 4th ed. Thousand Oaks: SAGE Publications, 2014.

16. Huemann M., Silvius G. Projects to create the future: managing projects meets sustainable development // International Journal of Project Management. 2017. Vol. 35. No. 6. P. 1066–1070. DOI: 10.1016/j.ijproman.2017.04.014.

17. Freeman R.E. Strategic management: a stakeholder approach. Boston: Pitman, 1984.

18. Moore M.H. Creating public value: strategic management in government. Cambridge, MA : Harvard University Press, 1995.

19. Williams T., Klakegg O.J., Magnussen O.M., Glasspool H. An investigation of governance frameworks for public projects in Norway and the UK // International Journal of Project Management. 2010. Vol. 28. No. 1. P. 40–50. DOI: 10.1016/j.ijproman.2009.04.001