Қазақстан экономикасын әртараптандырудағы агротуризмнің маңызы

Қазіргі жаһандану жағдайында ауылдық аумақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Еліміздің экономикасында ауыл шаруашылығы маңызды орын алады, бірақ өндірістердің аздығынан туындап отырған елді мекендердегі табыс көздерінің шектеулілігі, инфрақұрылымның жеткіліксіз дамуы, көші-қон үдерістерінің күшеюі артуда. Осыған байланысты агротуризмді дамыту ауылдық аймақтардағы көрсетілетін қызметті әртараптандыруда және туристік саланың қызметінің тиімділігі мен туристер ағынын арттыруда маңызды құралға айналдыруға болады. Мақалада Қазақстандағы агротуризмнің қазіргі дамуы жағдайы, оның туристік инфрақұрылымға және туристер санының артуына әсері мен өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамудағы мүмкіндіктері анықталады. Зерттеу агротуризмді дамытудың қазіргі жағдайын, өнімдерді өндіру мен белсенділік және бәсекеге қабілеттілік жағдайларын салыстырмалы талдау арқылы факторларды анықтауға бағытталады және оңтайландыру жолдары ұсынылады. Нәтижесінде тиімді ұйымдастырылған агротуризм елдің туристік секторын әртараптандыруға, ауылдық аумақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуына және тұрақты туризмді қолдауға ықпал ететіндігі негізделеді. Мақалада агротуризмді дамытудың жеткілікті деңгейде жүйелі дамытудың жолдары мен қажеттігін, өңірлерге туристер ағынын арттырудағы тиімділігін, қажетті инфрақұрылым мен инвестициялық тетіктерідің маңызын негіздеген ғылыми және өңірлік даму жоспары мен үрдістеріне қажетті ұсыныстар ұсынылады. Еліміз үшін агротуризмнің маңызын зерттеу өңірлерді тұрақты дамытуды қамтамасыз ету, ішкі туризмді жандандыру және ұштасқан ауыл шаруашылығы мен туризмнің қызметінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда маңызды.

1. «Kazakh Tourism» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының 2022–2031 жылдарға арналған даму жоспарын бекіту туралы: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 29 желтоқсандағы № 948 қаулысы. – 2021. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000948 (өтініш берілген күн: 10.09.2025)

2. Агротуризмді дамыту 10 мың ауыл тұрғынын қосымша жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді // Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің ресми ақпараттық ресурсы. – 2024. URL: https://primeminister.kz/news/agroturizmdi-damytu-10-myn-auyl-turgynyn-kosymsha-zhumyspen-kamtugamumkindik-beredi-28316 (өтініш берілген күн: 12.09.2024)

3. Садыков Ж.А. Туристік өлкетану: оқу құралы / Ж.А. Садыков, А.Г. Гиззатжанова. – Алматы: TechSmith, 2023. – 248 б.

4. Patterson I., Aslam M.U. Agritourism as an Emerging Sustainable Tourism Industry in Uzbekistan // Sustainability. 2024, vol. 16, no. 17, аrticle 7519. DOI: 10.3390/su16177519

5. Yasin A.Sh., Bacsi Z. Agritourism and Rural Development: A Global Bibliometric Analysis of the State of Research, Limitations, and Future Directions. Agriculture. 2025, vol. 15, no. 8, article 866. DOI: 10.3390/agriculture15080866

6. Aktamov O.A. Challenges to Agritourism Development in Uzbekistan. Central Asian Journal of Innovations on Tourism Management and Finance. 2025, vol. 6, no. 3, pp. 941–951. DOI: 10.51699/cajitmf.v6i3.946

7. Slocum S., Curtis K. Farm Diversification through Farm Shop Entrepreneurship in the UK // Journal of Food Distribution Research. 2017, vol. 48, no. 2, pp. 35–51. DOI: 10.22004/ag.econ.274588

8. Jin X., Wu H., Zhang J., He G. Agritourism Development in the USA: The Strategy of the State of Michigan // Sustainability. 2021, vol. 13, no. 20, article 11360. DOI: 10.3390/su132011360

9. Marsat J.B., Menegazzi P., Monin C., Bonniot A., Bouchaud M. Designing a Regional Policy of Agrotourism: The Case of Auvergne Region (France) // European Countryside. 2013, vol. 5, no. 4, pp. 308–321. DOI: 10.2478/euco-2013-0020

10. Przezbórska-Skobiej L., Ryś-Jurek R. Agritourism as a Source of Income: The Example of Farms from France, Poland, Romania and Spain // European Research Studies Journal. 2025, vol. XXVIII, no. 3, pp. 1829– 1850. DOI: 10.35808/ersj/4280

11. Seiitzhagyparova Sh., Kossymbayeva Sh., Bulkhairova Zh., Nurmaganbetova B., Zhadigerova O. Agroturistic Development: Management of Rural Social Infrastructure in Kazakhstan // Scientific Journal of Pedagogy and Economics. 2024, vol. 409, no. 3, pp. 446–461. DOI: 10.32014/2024.2518-1467.779

12. Baimbetova A.B., Muslimbekova M.A. The Role of the Hotel Business in the Development of the Tourism Industry in Kazakhstan // Modern Scientific Method. 2022, no. 1.

13. Абишов Н.У. Қазақстан Республикасының Түркістан облысындағы агротуризмнің жай-күйі мен перспективалары / Н.У. Абишов, Р.Е. Агыбетова, С.В. Дусенко // Аграрлық нарық проблемалары. – 2022. – № 4. – С. 70–77. DOI: 10.46666/2022-4.2708-9991.07

14. Веселова Н.Ю. Организация туристской деятельности: учебное пособие / Н.Ю. Веселова. – 3-е изд., стер. – Москва: Дашков и К, 2021. – 254 с.

15. Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 262 қаулысы. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000262 (өтініш берілген күн: 22.11.2025)

16. Туризм статистикасы // Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы: ресми сайт. URL: https://stat.gov.kz/industries/business-statistics/ stat-tourism/ (өтініш берілген күн: 12.11.2025)