Құрылыс қызметінде есеп пен аудит жүйелерін цифрлық трансформациялаудың эмпирикалық жағдайын кешенді талдау

Мақаланың мақсаты – отандық және жаһандық құрылыс секторларындағы ірі кәсіпорындардың қаржылық-есептік көрсеткіштерін зерделей отырып, есеп пен аудит жүйелерін цифрлық трансформациялаудың эмпирикалық жағдайын кешенді бағалау және даму заңдылықтарын айқындау болып табылады. Әдістер – зерттеу барысында қаржылық есептілікті тік және көлденең талдау, сонымен қатар кросс-салыстырмалы аналитика әдістері қолданылды. Нәтижелері – құрылыс индустриясы флагмандарының ресми аудиттелген есептіліктері негізінде есеп берудің цифрлық деңгейіне эмпирикалық анализ жасалды. Компаниялардың технологиялық сәулетіндегі (ERP, BIM, Big Data) функционалдық ерекшеліктер жүйеленіп, олардың транзакциялық жеделдікке (Real-time audit) және бейматериалдық активтер құрылымына әсері бағаланды. Отандық тәжірибеде цифрлық өнімдерді капиталдандыру деңгейінің төмендігі мен платформалық асимметрия проблемалары айқындалды. Қорытындылар – авторлармен құрылыс субъектілерінде есепті цифрландырудың үш деңгейлі эволюциялық-архитектурлық моделі ұсынылды. Шаруашылық үдерістерін оңтайландыру үшін есеп пен аудит жүйелерін жасанды интеллект (AI) және блокчейн смарт-контракттарымен тереңірек кіріктірудің, сондай-ақ салалық бірыңғай бұлттық есеп экожүйесін қалыптастырудың стратегиялық маңыздылығы негізделді.

1. Yerdavletova F.K., Appakova G.N., Mutaliyeva A.A. Digitalization of accounting: theory, practice, and impact on auditing // Scientific Journal of Pedagogy and Economics. 2025. No.6. P. 443–447. URL: https://www.journals.nauka-nanrk.kz/bulletin-science/article/download/7904/5318/23599

2. Knudsen D.-R. Elusive Boundaries, Power Relations, and Knowledge Production: A Systematic Review of the Literature on Digitalization in Accounting // Journal of Accounting & Organizational Change. 2020. P. 3–9. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1467089518301350?utm_source

3. Sampaio C., Silva R. Digital Transformation in Accounting: An Assessment of Automation and AI Integration // Journal of Risk and Financial Management. 2025. Vol. 13. No. 4. P. 16–19. URL: https://www.mdpi.com/2227-7072/13/4/206?utm_source

4. Pargmann J., Riebenbauer E., Flick-Holstsch D., Berding F. Digitalisation in Accounting: A Systematic Literature Review of Activities and Impacts for Competences // Financial Innovation. 2023. P. 20–22. URL: https://link.springer.com/article/10.1186/s40461-023-00141-1?utm_source

5. Восковых К. Особенности цифровизации в строительной отрасли как важный фактор ее устойчивого развития // Экономика и предпринимательство. – 2021. – С. 169–172. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-tsifrovizatsii-v-stroitelnoy-otrasli-kak-vazhnyy-faktor-ee-ustoychivogo-razvitiya/viewer

6. Ionescu B., Barna L. Digitalization in the Accounting and Auditing Profession through ERP Systems // Proceedings of the International Conference. 2021. P. 769–775. URL: https://doaj.org/article/80c1737d080c470c9cc23c43d17f280f?utm_source=

7. Syamsiyatur R., Indrawati Y., Endang S. The Impact of Digitalization, Auditor Competence, and Independence on External Audit Quality: A Systematic Literature Review with a Remote Auditing Perspective // Jurnal Universitas Mercu Buana Yogyakarta. 2025. No. 2. P. 217–222. URL: https://doaj.org/article/80c1737d080c470c9cc23c43d17f280f?utm_source

8. Pizzi S., Venturelli A., Variale M., Maccario G. Assessing the Impacts of Digital Transformation on Internal Auditing: A Bibliometric Analysis // Technology in Society. 2021. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160791X2100213X?utm_source=

9. Koeleman J., Ribeirinho M., Rockhill D., Sjodin E., Strube G. Decoding Digital Transformation in Construction // McKinsey & Company. 2020. URL: https://www.mckinsey.com/capabilities/operations/ourinsights/decoding-digital-transformation-in-construction?utm_source

10. Greenwood P., Hillard R., Williams P. Digitalizing the Construction Industry // Deloitte Insights. 2024. URL: https://www.deloitte.com/content/dam/insights/articles/2024/au220920_digitalizing-construction/didigitalizing-construction.pdf?id=us%3A2em%3A3pa%3Aemerging-technologies%3Aeng%3Adi%3A030619

11. Daniel E. Digitization, Digitalization and Digital Transformation in Accounting, Electronic Commerce, and Supply Chains. 2022, 105–110 р.

12. Аманова Г., Жүніс А., Жолаева М. Қаржы-экономикалық кеңістікке негізделген бухгалтерлік есептің болашағы: бизнес сектордегі ақпараттық жүйесі // Bulletin of L.N. Gumilyov Eurasian National University. Economics Series. – 2024. – Б. 334–335. URL: https://bulecon.enu.kz/index.php/main/article/view/857/594

13. Nizamidinova A., Syrlybayeva N., Yuferova A. Integration of Accounting and Management Information Systems: Advantages and Challenges // Narxoz University. Central Asian Economic Review. 2025. No. 6. P. 232–234. URL: https://colab.ws/articles/10.52821%2F2789-4401-2024-6-230-241?utm_source

14. Паненков А. Управление цифровой трансформацией при реализации инвестиционно-строительных проектов // Экономика и управление. – 2020. – № 4. – С. 124–129. URL: https://www.dissercat.com/content/upravlenie-tsifrovoi-transformatsiei-pri-realizatsii-investitsionno-stroitelnykh-proektov

15. Купенова Ж. Бухгалтерлік есепті цифрландыру // Buketov Business Review. – 2022. – Б. 182–190.

16. «Samruk-Kazyna Construction» АҚ. Шоғырландырылған қаржылық есептілігі. – 2023–2025.

17. «НГСК «КазСтройСервис» АҚ. Шоғырландырылған қаржылық есептілігі. – 2024–2025.

18. «Имсталькон» АҚ. Шоғырландырылған қаржылық есептілігі. – 2024–2025.