Цифрлық трансформация жағдайында шағын және орта бизнеске арналған маркетингтің ерекшеліктері

Бұл мақалада цифрлық трансформация жағдайында шағын және орта бизнес (ШОБ) маркетингінің ерекшеліктері қарастырылады. Экономиканың жаһандық цифрлануы және ШОБ-тың бәсекеге қабілеттілігі үшін цифрлық маркетингтің өсіп келе жатқан маңыздылығы зерттеу тақырыбының өзектілігін айқындайды. Зерттеудің мақсаты – Қазақстан мысалында және халықаралық тәжірибе негізінде ШОБ маркетингіне цифрлық технологияларды енгізумен байланысты негізгі үрдістерді, мәселелерді және мүмкіндіктерді талдау. Қазақстанда халықтың 90%-дан астамы интернетті пайдаланады, ал әлеуметтік желілердің аудиториясы қарқынды өсуде; бұл тауарлар мен қызметтерді онлайн ілгерілету үшін қолайлы негіз қалыптастырады. Жұмыста соңғы жылдардағы ғылыми жарияланымдар, статистикалық деректер мен есептерге талдау және жинақтау әдістері қолданылды. Цифрлық трансформация ШОБ-қа маркетингтің жаңа арналарын (әлеуметтік желілер, электронды коммерция, т.б.) пайдалануға мүмкіндік беріп, нарық шекарасын кеңейтуге және клиенттермен өзара әрекеттестікті нығайтуға жағдай жасайды, әрі бұл салыстырмалы түрде аз шығынды талап етеді. Сонымен бірге бірқатар шектеулер анықталды: қаржылық және адами ресурстардың тапшылығы, цифрлық дағдылардың жеткіліксіздігі, киберқауіпсіздік мәселелері және т.б., бұл цифрлық құралдарды тиімді игеруді қиындатады. Зерттеудің практикалық маңызы цифрлық дәуірде ШОБ маркетингінің тиімділігін арттыруға бағытталған ұсыныстарды жинақтаумен анықталады. Шағын кәсіпкерлердің цифрлық құзыреттерін одан әрі дамыту және шағын бизнестің цифрлануына мемлекеттік қолдау көрсету оның орнықты өсуі мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін қажет екендігі туралы қорытынды жасалды. Зерттеу нәтижелері бойынша анықталған кедергілерді еңсеру және ШОБ секторында цифрлық маркетингті тиімдірек пайдалану мақсатында кәсіпкерлер мен мемлекеттік органдарға арналған ұсыныстар әзірленді.

1. Аналитический центр Halyk Finance. Малый и средний бизнес в Казахстане: между ростом и рисками // Inbusiness.kz. 11.06.2025. URL: https://inbusiness.kz

2. Sharabati A.A., Ali A.A.A., Allahham M.I. et al. The Impact of digital marketing on the performance of SMEs: an analytical study in light of modern digital transformations // Sustainability. 2024, vol. 16, no. 19, p. 8667.

3. OECD. The digital transformation of SMEs. Policy highlights, Paris: OECD Publishing, 2021. P. 4–7. URL: https://www.oecd.org

4. Nath A., Chowdhury S.A. Impact of digital marketing on SMEs in Bangladesh // SSRN Electronic Journal. 2024. URL: https://ssrn.com/abstract=5086502

5. Peredreeva A. Что ждет digital-маркетинг в Казахстане в 2025 году // Astana Hub Analytics Blog. 2025. URL: https://astanahub.com

6. Гильдия Маркетологов РФ. Особенности и ограничения цифрового маркетинга в малом бизнесе B2B-сегмента // Marketologi.ru. 2023. URL: https://marketologi.ru

7. OECD. Coronavirus: SME Policy Responses. OECD. 2020. URL: https://www.oecd.org/coronavirus/policy-responses

8. Шпилёва А.А. Процессы цифровизации в компаниях МСБ в условиях пандемии // Экономика, предпринимательство и право. – 2021. – Т. 11. – № 2. – С. 299–312.

9. Ari O.P., Temizkan R. Digital transformation process of SME entrepreneurs: the perspective of centuryold businesses // Journal of Foodservice Business Research. 2025. Published online June 27, 2025. DOI: 10.1080/15378020.2025.XXXXX.

10. Cisco, IDC, 2020 Small Business Digital Transformation: A Snapshot of Eight of the World’s Leading Markets, Cisco Systems. 2020, p. 28.

11. Faiz F., Le V., Masli E.K. Determinants of digital technology adoption in innovative SMEs // Journal of Innovation & Knowledge. 2024, vol. 9, no. 4, art. 100610. DOI: 10.1016/j.jik.2024.100610.

12. Hafeez S., Shahzad K., De Silva M. Enhancing digital transformation in SMEs: the dynamic capabilities of innovation intermediaries within ecosystems // Long Range Planning. 2025, vol. 58, no. 3, art. 102525. DOI: 10.1016/j.lrp.2025.102525.

13. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). The Digital Transformation of SMEs. (OECD Studies on SMEs and Entrepreneurship). Paris: OECD Publishing, 2021. P. 180. DOI: 10.1787/20780990.

14. Papadopoulos T., Baltas K.N., Balta M.E. The use of digital technologies by small and medium enterprises during COVID-19: implications for theory and practice // International Journal of Information Management. 2020, vol. 55, art. 102192. DOI: 10.1016/j.ijinfomgt.2020.102192.

15. Герасименко В.В., Слепенкова Е.М. Трансформация методов и инструментов конкурентного анализа в условиях цифровой экономики // Вестник Московского университета. – 2019. – № 6. – С. 126–146.