Ұйымдардың тұрақты дамуының факторы ретіндегі гендерлік теңдік: әйелдер көшбасшылығының стратегиялық рөлі

Бұл мақалада әйелдердің Қазақстан Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудағы рөлі және олардың орнықты даму мақсаттарына қол жеткізуге қосқан үлесі қарастырылады. Ұлттық статистика бюросының статистикалық деректері негізінде шағын және орта кәсіпкерлікті әйел субъектілерінің құрылымы, олардың салалар мен өңірлер бойынша бөлінуі, сондай-ақ жұмыспен қамту деңгейі талданды. Әйелдер көшбасшыларының жоғары шоғырланған салаларына, сондай-ақ олардың өкілдігі ең аз болып қалатын секторларға ерекше назар аударылады. Зерттеу көрсеткендей, әйелдер кәсіпкерлігі негізінен білім беру, денсаулық сақтау, сауда және қызмет көрсету сияқты әлеуметтік бағдарланған және капиталды аз қажет ететін салаларда шоғырланған. Бұл зерттеудің мақсаты Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға әйел кәсіпкерлердің рөлі мен үлесін айқындау, сондай-ақ әйелдер көшбасшылығы, гендерлік теңдік және орнықты даму стратегиялары арасындағы өзара байланысты айқындау. Қойылған міндеттерді орындау барысында жалпы ғылыми зерттеу әдістері мен тәсілдері пайдаланылды, оның ішінде салыстырмалы талдау, сипаттамалық статистика және трендтерді талдау әдістері қолданылды. Зерттеудің пәні әйелдер кәсіпкерлігінің әлеуметтік-экономикалық сипаттамалары, салалық құрылымы, аймақтық ерекшеліктері және әйелдер көшбасшылығының шағын және ортакәсіпкерлікті дамуына және экономиканың тұрақтылығына стратегиялық әсері. Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасында әйелдер басқаратын шағын және орта кәсіпорындар. Мақалада инклюзивті экономикалық өсу мен әлеуметтік тұрақтылық үшін әйелдер көшбасшылығын дамытудың стратегиялық маңыздылығы көрсетілген. Сондай-ақ әйелдердің бизнестегі жолындағы бар кедергілер қарастырылады және олардың экономикаға қатысуын күшейту бойынша практикалық ұсыныстар ұсынылады.

1. Sharma S., Garg A. Gender Diversity, Sustainable Development Goals and Human Resource Management: A Systematic Literature Review // International Journal of Organizational Analysis. 2023, no. 17, pp. 167–184.

2. Rodríguez Manzano I. Gender Equality and Women’s Leadership for Sustainable Development // Sustainability. 2021, no. 13 (17), pp. 9623–9635.

3. International Finance Corporation. She Matters: Women in Kazakhstan Corporate Leadership. 2020. URL: https://www.ifc.org/wps/wcm

4. Zhetpisbayeva A.T., Assylkhan A.A. Leadership and Gender in Kazakhstan: An Integrative Literature Review // ResearchGate. 2022, no. 15, pp. 568–580.

5. ПРООН в Казахстане. Аналитический отчет о правах и возможностях женщин в Казахстане. 2022. URL: https://www.kz.undp.org/content/kazakhstan/

6. Khan S., Al Mamun R. Sustainable Development Goals on Gender Equality Disclosure Practices: A Study of Global Corporations // Gender in Management. 2022, no. 37(6), pp. 641–661.

7. Ali S., Khan M. Women’s Leadership as an Accelerator for Gender Equality and Advancing SDGs for a Sustainable Future // ResearchGate. 2021, no. 19, pp. 1126–1142.

8. Satubaldina A. Gender Equality in Green Transition: Kazakhstan’s Push and Challenges // The Astana Times. 2023, no. 5, pp. 176–196.

9. Gelfand M.J., Erez M. Gender Equality and Comparative HRM: A 40-Year Review // Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior. 2020, no. 7, pp. 211–236.

10. McKinsey & Company. Diversity wins: How inclusion matters. May 2020. URL: https://www.mckinsey.com/featured-insights

11. World economic form. Global Gender Gap Index. October 2024. Official website. URL: https://www.weforum.org

12. McKinsey & Company. Diversity wins: How inclusion matters. May 2020. URL: https://www.mckinsey.com/featured-insights/diversity-and-inclusion

13. Credit Suisse Research Institute. The CS Gender 3000: Women in Senior Management. September 2019. URL: https://www.credit-suisse.com

14. Zenger J., Folkman J. Research: Women Score Higher Than Men in Most Leadership Skills // Harvard Business Review. 2019, no. 6, pp. 841–863.

15. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/ (өтініш берілген күн: 21.02.2025)

16. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/ (өтініш берілген күн: 02.03.2025)

17. Қазақстандағы әйелдер кәсіпкерлігін мемлекеттік қолдау тарихы, 1995–2020 гг. // UN Women Kazakhstan. Электрондық ресурс. URL: https://kazakhstan.unwomen.org/ru/news/stories/2022

18. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/ (өтініш берілген күн: 24.03.2025)

19. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/ (өтініш берілген күн: 27.03.2025)