Инвестиция тартымдылығын арттыру арқылы туризм индустриясын дамыту

Мақаланың мақсаты – инвестициясының тартымдылығын арттыру туризм индустриясын дамытушы негізгі құралдардың бірі ретінде негізгі капиталға салынған инвестиция қайтарымын есептеу, регрессиялық талдау жасау, артта қалуы бар динамикалық моделін құру және алынған нәтижесі арқылы қорытынды тұжырымдар ұсыну. Зерттеу жұмысында алыс және жақын мемлекеттер ғалымдарының ғылыми мақалалары мен халықаралық ұйымдардың жинақтары зерттеліп, жаһандану уақытысында цифрландырудың экономикалық даму мен туризм индустриясына әсері қарастырылады. Туризм секторы миллиондаған халықты жұмыспен және табыспен қамтушы, экономикалық және әлеуметтік көрсеткіштердің артуына әкелетін, инклюзивтілік мәселесіне шешім беруші, ұлттық және шетел мәдени құндылықтарымен таныстырушы, отандық және шетел инвестициясының тартымдылығын арттырушы, туризм индустриясын дамытушы негізгі құралдардың бірі ретінде экономикалық өсуге бағытталуы тақырыптың өзектілігін ашады. Динамикалық модельді құру және нәтижелеріне қол жеткізу мақсатында 2008–2024 жж. аралығындағы Қазақстан Республикасының Статистикалық Агенттігінің деректері, Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаевтың 2025 жылғы «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: цифрлық трансформация негізінде міндеттерді шешу» атты Халыққа Жолдауы қарастырылды. Мақаланы зерттеу барысында модельдің орташа артта қалуы, салыстырмалы коэффициенттер шамасының пайыздық үлесін анықтау үшін келесі ғылыми зерттеу әдістері: «Statica» бағдарламалық пакеті, артта қалуы бар динамикалық моделі мен модель параметрлерін бағалау, көптік регрессия әдісі, үйлестірілген артта қалу әдісі, отандық және шетел ғылыми-зерттеу жұмыстарына анализ және синтездеу, логикалық салыстырмалы әдістері қолданылды. Мақаламызды қорыта отырып, авторлар келесідей нәтижеге қол жеткізді: инвестициялардың қайтарымының 3 жылдық нәтижесі алынды, модельдің орташа артта қалуы 1,9 жылдан кейін болатыны анықталды, сонымен қатар, негізгі капиталға салынған 1 млн теңгенің инвестициялық қайтарымы есептелді.

1. Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы. – 2023. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000262 (өтініш берілген күн: 25.09.2025)

2. ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың 2022 жылғы Халыққа «Әділ мемлекет. Бір халық. Гүлденген қоғам» Жолдауы. – 2022. URL: https://www.akorda.kz/ (өтініш берілген күн: 10.09.2025)

3. Послание Главы государства К. Токаева народу Казахстана «Казахстан в эпоху искусственного интеллекта: актуальные задачи и их решения через цифровую трансформацию». – 2025. URL: https://www.akorda.kz/ (дата обращения: 20.09.2025)

4. Развитие туризма. Достижения за 30 лет. – 2021. URL: https://special.nur.kz/kazakh-tourism-2021. (дата обращения: 10.03.2025)

5. Жаһандық бәсекеге қабілеттілік рейтингіне сәйкес 35 орында, АО «Национальная компания «KAZAKH INVEST». – 2025. URL: https://invest.gov.kz/ru/ (өтініш берілген күн: 11.09.2025)

6. Туристская отрасль в Казахстане: динамика, инвестиции и Neo Nomad Visa. – 2025. URL: https://www.gov.kz/ (дата обращения: 15.09.2025)

7. Makenova G., Daurenbekova A. The international tourism market and its role in the development of the national economy // The national Academy of sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of social and human sciences. 2019. Vol. 5. No. 327. P. 186–198. URL: https://doi.org/10.32014/2019.2224-5294.187. 2019.

8. Agaeva L.K. Practice of attracting investments into tourism development in the Russian Federation regions // European Proceedings of Social and Behavioural Sciences (EpSBS). 2021, pp. 14–20. URL: https://doi.org/10.15405/epsbs.2021.04.02.169

9. Yurieva E., Zakharova E., Galkin D. The Impact of Digital Technologies on the Transformation of the Tourism and Hospitality Industry // Revista geintec-gestao inovacao e-tecnologias. ISSN: 2237-0722. 2021. Vol. 11. No. 4. P. 623. URL: https://revistageintec.net/old/wp-content/uploads/2022/03/2133.pdf

10. Nguyen Q.N. Impact of Investment in Tourism Infrastructure Development on Attracting International Visitors: A Nonlinear Panel ARDL Approach Using Vietnam’s Data // Economies. 2021, no. 9, pp. 131–136. URL: https://doi.org/10.3390/economies9030131

11. Tuan H., Tony Ng., Dang V. Cultural tourism resources: state policy and solutions for SMEs in tourism industry // International Journal of Entrepreneurship and Small Business. 2023, pp.1–4. URL: https://www.researchgate.net/publication/372160280_Cultural_tourism_resources_state_policy_and_solutions_for_SMEs_in_tourism_industry

12. El Archi Y., Brahim B. Digital Technologies for Sustainable Tourism Destinations: State of the Art and Research Agenda // Administrative Sciences. 2023, no. 13, pp. 184–186. URL: https://doi.org/0.3390/admsci13080184

13. АО «Национальная компания «KAZAKH INVEST». – 2025. URL: https://invest.gov.kz/ru/map/ (дата обращения: 10. 09.2025)

14. Tourism and Sustainable Transformation. Concept note. 2025. URL: https://www.untourism.int/ru/world-tourism-day-2025 (accessed: 20.08.2025)

15. World Tourism Barometer and Statistical Annex. 2025. Vol. 23. Issue 2. URL: https://www.e-unwto.org/doi/abs/10.18111/wtobarometereng.2025.23.1.2 (accessed: 06.08.2025)

16. UN Tourism 2023–2024. G20 TOURISM AND SDGs DASHBOARD. URL: https://tourism4sdgs.org/g20india/ (accessed: 29.08.2025)

17. Инвестиция статистикасы. 2017–2025. URL: https://stat.gov.kz/industries/business-statistics/statinvest/publications/ (өтініш берілген күн: 02.09.2025)

18. Туризм статистикасы. 2017–2025. URL: https://stat.gov.kz/industries/business-statistics/stat-tourism/ (өтініш берілген күн: 03.09.2025)

19. Салалық статистика. Инвестициялар статистикасы. 2017–2025. URL: https://stat.gov.kz/industries/business-statistics/stat-invest/publications/330206/ (өтініш берілген күн: 02.09.2025)