Жоба тобының құзыреттіліктерін сандық трансформациялау: жоба менеджерін оқытудың тиімділігін бағалау үлгісі

Цифрлық трансформация жағдайында өзекті мәселелердің бірі жобалық топтардың тиімді жұмысы үшін қажетті жоба менеджерлерінің құзыреттіліктерін бағалаудың заманауи тәсілдерін зерттеу болып табылады. Осыған байланысты ғылыми мақаланың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларының мазмұндық талдау әдістеріне және олардың салмақтық коэффициенттерін негіздеу үшін айқын емес аналитикалық иерархиялық процесс (FAHP) әдісіне негізделген жоба менеджерлерінің негізгі құзыреттіліктерін анықтау. Мазмұнды талдау нәтижелері жоба менеджерлерін даярлауға арналған қазіргі білім беру бағдарламаларында жобаны іске асыру кезінде командалық жұмыс үшін маңызды кәсіби, сандық, коммуникативтік және жеке құзыреттіліктер жетіспейтінін көрсетті. Бұл құзыреттіліктердің болмауы жобалық қызметтің тиімділігінің төмендеуіне әкеледі және түлектердің жобаларды практикалық іске асыруға дайындығын шектейді, себебі білім беру бағдарламалары көбінесе теориялық дайындыққа бағытталған, практикалық бағытталу деңгейі жеткіліксіз. Ұсынылған FAHP моделі жоба менеджерінің құзыреттілігін дағдыларды дамыту, командалық жұмыс қабілеті, коммуникативтік және көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру, сондай-ақ білім беру процесіне цифрлық инновацияларды енгізу мүмкіндігі сияқты көрсеткіштер бойынша бағалайды. Бұл модель университеттерге жоғары білікті жобалық басқару мамандарын даярлау саласындағы практикалық сұраныстарды ескере отырып, білім беру бағдарламаларын түзетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, отандық университеттер құзыреттілікке негізделген оқыту моделіне көшуі және академиялық тәжірибені халықаралық сапаны қамтамасыз ету стандарттарына сәйкестендіруі керек. Нәтижесінде, түлектерді жұмысқа орналастыруда және олардың кәсіби жобалық ортаға бейімделуінде маңызды рөл атқаратын жобаларды басқару менеджерінің құзыреттіліктерінің тиімді құрылымы қалыптасады.

1. OECD. Education at a Glance // OECD Publishing. URL: https://www.oecd.org/en/publications/serials/education-at-a-glance_g1gha6b0.html (accessed: 18.12.2025)

2. Project Management Institute. PMBOK® Guide – Seventh Edition // Project Management Institute. URL: https://www.pmi.org/standards/pmbok (accessed: 18.12.2025)

3. Kerzner H. Project Management: A Systems Approach // Wiley. 2023. URL: https://www.academia.edu/123134596/Project_management_a_systems_approach_to_planning_scheduling_and_controlling (accessed: 18.12.2025)

4. Mulder M. Competence-based education and training: Theory and practice revisited // Journal of Vocational Education & Training. 2022. Vol. 74. No. 3. P. 1–21. DOI: 10.1080/1389224X.2012.670048

5. Sanchez J., Levine E. What is (or should be) a competency? A critical review and practical implications // Human Resource Management Review. 2024. Vol. 34. No. 1. P. 53–63. DOI: 10.1016/j.hrmr.2008.10.002.

6. Kahraman C., Otay İ., Çevik O. Intuitionistic fuzzy multi-criteria decision-making: A state-of-the-art survey // Applied Soft Computing. 2023. Vol. 132. P. 637–666. DOI: 10.1080/18756891.2015.1046325

7. Mardani A., Zavadskas E., Nilashi M., Jusoh A., Nor K. Recent developments in fuzzy multi-criteria decision-making techniques // Expert Systems with Applications. 2023. Vol. 213. P. 118949. URL: https://www.worldscientific.com/doi/10.1142/S021962201830001X (accessed: 18.12.2025)

8. Emrouznejad A., Marra M. The state of the art development of AHP and ANP // Expert Systems with Applications. 2023. Vol. 213. P. 1–20. DOI: 10.1016/j.cie.2024.109967

9. Al-Fraihat D., Joy M., Masadeh R., Sinclair J. Evaluating e-learning systems success // Computers in Human Behavior. 2020. P. 67–86. DOI: 10.1016/j.chb.2019.08.004

10. Liu P., Wang Y., Zhang X. Improved fuzzy AHP methods based on consistency and ranking reliability // Information Sciences. 2022. Vol. 585. P. 1–18. DOI: 10.21078/JSSI-2017-128-20

11. Brunelli M., Fedrizzi M. Advances in pairwise comparison methods and AHP-based decision making // Information Sciences. 2024. Vol. 651. P. 119–138. URL: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-540-74827-4_77 (accessed: 18.12.2025)

12. Unified Higher Education Platform. URL: https://epvo.kz/#/ (accessed: 18.12.2025)

13. Bologna Follow-Up Group. Rome Communiqué. URL: https://ehea.info/page-ministerial-declarationsand-communiques (accessed: 01.12.2025)

14. Holmes W. Artificial intelligence in education: promise and implications // UNESCO. 2022. URL: https://www.unesco.org/en/digital-education/artificial-intelligence (accessed: 01.12.2025)

15. UNESCO. AI and education: guidance for policymakers. URL: https://www.unesco.org/en/articles/aiand-education-guidance-policy-makers (accessed: 01.12.2025)

16. Williamson B., Eynon R. Historical threads, missing links, and future directions in AI in education // Learning, Media and Technology. 2020. P. 223–235. DOI: 10.1080/17439884.2020.1798995

17. Elbanna S., Katheerti B., Colac M. The harder firms practice strategic management, the better they are // Strategic Change. 2020. Vol. 29. P. 561–569. DOI: 10.1002/jsc.2365