Network-маркетинг инновациялық маркетингтің құралы ретінде: ұйымдық шекараларды кеңейту және экожүйелерді қалыптастыру

Мақалада тұрақты бизнес-экожүйелерді құруға бағытталған желілік тәсілді пайдалана отырып, Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніне (АӨК) инновациялық маркетингті енгізу мәселелері қарастырылған. Бұл экожүйелер өзін-өзі дамытуға және сыртқы ортаның өзгерістеріне бейімделуге қабілетті болуы керек. Сандық технологиялар, әлеуметтік желілер, заттар интернеті (IoT), сондай-ақ корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік элементтері сияқты заманауи маркетинг құралдарының әлеуетін талдауға ерекше назар аударылады. Бұл құрамдас бөліктер ауыл шаруашылығы маркетингінің жаңа парадигмасының құрамдас бөлігіне айналуда. Мақалада инновациялық маркетингтің теориялық негіздері және оның ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы, тұтынушылармен байланысты жақсартудағы, тарату арналарын кеңейтудегі және АӨК сенімін нығайтудағы рөлі қарастырылған. Халықаралық тәжірибені талдау негізінде әртүрлі елдерде ұқсас тәсілдерді сәтті енгізу мысалдары келтіріліп, оларды қазақстандық шындыққа бейімдеу бойынша ұсыныстар ұсынылады. Білікті кадрлардың тапшылығы, жеткіліксіз дамыған цифрлық инфрақұрылым және шектеулі инвестициялық ресурстар сияқты инновациялық стратегияларды іске асырудағы бар кедергілер мен қиындықтарға ерекше назар аударылады. Желілік маркетинг кооперацияның, ресурстарды біріктірудің және агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың тұрақты өсуінің қуатты драйвері бола алатыны, сонымен қатар ауыл шаруашылығын цифрлық трансформациялау үдерісінде шешуші рөл атқара алатыны атап өтілді. Зерттеудің мақсаты – тұрақты экожүйелерді қалыптастыруға, нарық субъектілерінің тиімді өзара әрекеттестігіне және инновациялық маркетингтік шешімдерді енгізуге ықпал ететін Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі желілік маркетинг модельдерін дамыту перспективаларын талдау. Зерттеудің міндеттері: Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі инновациялық маркетингтің қазіргі жағдайы мен қолданыстағы тәсілдерін және олардың заманауи нарықтық және технологиялық талаптарға сәйкестігін зерделеу, агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың тұрақтылығын, бейімділігін және бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін желілік маркетингтің даму әлеуетін бағалау. Нәтижелер: Қазақстанның агроөнеркәсіп кешеніндегі инновациялық маркетингтің даму перспективалары және оның саланың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға әсері туралы тұтас көзқарасты қалыптастыру.

1. Ахметжанова Н.А., Мухаметгалиев Ф.Н., Кенжин Ж.Б. Перспективы развития и повышения конкурентоспособности агробизнеса Казахстана в условиях ЕАЭС // Экономическая серия вестника Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева. – 2021. – № 2. – С. 17 – 25.

2. Samakaeva M.D., Kovalyova I.N., Afanasyeva S.I., Chernysheva K.V., Ivashova O.N. Marketing of Contemporary Agricultural Businesses: Problems and Growth Prospects. // Advances in Science, Technology & Innovation. Springer, Cham. 2024, no. 1, pp. 145 – 150.

3. Alwaely S., Abusalma A., Alwreikat A., Al-Shakri K., Ahmad A., Alkhawaldeh B. Examining the relationship between business intelligence adoption and marketing effectiveness: the mediating role of customer satisfaction. International // Journal of Data and Network Science. 2024, vol. 3, no. 8, pp. 1541–1556.

4. Yao Ruiqi Q., Guijie W., Zhiqiang S., Hua S. Dongfang Digital human calls you dear: how do customers respond to virtual streamers’ social-oriented language in e-commerce livestreaming? A stereotyping perspective // Journal of Retailing and Consumer Services. 2024, vol. 79, p. 103872.

5. Valesi R., Andreini D., Pedeliento G. Insect-based food consumption: hedonic or utilitarian motives? Moderation and segmentation analyses // Food Qual Prefer. Elsevier. 2024, vol. 118, pp. 1–13.

6. Seo Y., Shigi R. Understanding consumer acceptance of 3D-printed food in Japan // J Clean Prod. Elsevier, 2024, vol. 454, p. 142225.

7. Bilgihan A., Alian M., Fevzi O. Proposing a metaverse engagement model for brand development // Journal of Retailing and Consumer Services. Elsevier. 2024, vol. 78, no. 5, p. 103781.

8. Marti Candice L., Liu Huimin, Kour Gurpreet, Bilgihan Anil, Xu Yu. Leveraging artificial intelligence in firm-generated online customer communities: a framework and future research agenda // Journal of Service Management. Emerald Publishing Limited, 2024, vol. 35, no. 3, pp. 438–458.

9. Ding H., Tian J., Yu W., Wilson D.I., Young B.R., Cui X., Xin X., Wang Z., Li W. The Application of Artificial Intelligence and Big Data in the Food Industry // Foods. 2023, no. 12, pp. 1–29.

10. Казыбаева, А., Smykova М., Sokhatskaya Н. Neuromarketing study on Travel Provider Advertising // ECONOMIC Series of the Bulletin of the L.N. Gumilyov ENU. 2021, no. 4, pp. 234–241.

11. Nga L.P., Tam P.T. Critical factors influencing green consumer behavior: a case study in Vietnam // Journal of Social Economics Research. Conscientia Beam. 2024, vol. 11, no. 1, pp. 1–11.

12. Davidenko, L., Sherimova, N., Kunyazova, S., Amirova, M., Beisembina, A. Sustainable Economy: the Eco-Branding of an Industrial Region in Kazakhstan // Sustainability. 2024, vol. 16(1), no. 413, pp. 1–16.

13. Bonetti E., Bartoli C., Mattiacci A. Applying blockchain to quality food products: a marketing perspective // British Food Journal. Emerald Publishing Limited. 2024, vol. 126, no. 5, pp. 204–206.

14. Musayeva S., Usmonova D., Usmanov F., Development of an innovative marketing strategy in agriculture // Science and Education. 2023, vol. 3, no. 1, pp. 538–534. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/development-of-an-innovative-marketing-strategy-in-agriculture.

15. Насакаева Б.Е. Возможности развития интернет-маркетинга в республике Казахстан // Практический маркетинг. – 2021. – № 5(291). – С. 22 – 28. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/vozmozhnostirazvitiya-internet-marketinga-v-respublike-kazahstan

16. Агентство стратегического планирования и реформ Бюро национальной статистики Республики Казахстан. Деловая активность предприятий Казахстана: IV квартал 2022 года. – Астана, 2022. URL: https://stat.gov.kz

17. Центр исследования правовой политики (LPRC). Обзор направлений, политик и практик корпоративной социальной ответственности в компаниях Казахстана. – Алматы, 2024. URL: https://Iprc.kz

18. Аналитический обзор. Международный опыт развития цифровизации в АПК: государственная поддержка, регулирование, практика. Официальный сайт Евразийской экономической комиссии (ЕЭК). – Москва, 2024. URL: https://eec.eaeunion.org/upload/medialibrary/d62/Mezhdunarodnyy-opytrazvitiya-tsifrovizatsii-v-APK-gosudarstvennaya-podderzhka_-regulirovanie.pdf