Қазақстан Республикасының қаржылық қызмет көрсету саласындағы жобаларды басқару тәжірибесі: эмпирикалық зерттеу нәтижелері аңдатпа

Қаржы секторының цифрлық трансформациясы және реттеуші ортаның күрделенуі жағдайында жобаларды басқару қаржы ұйымдарының тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етудің негізгі факторына айналуда. Қазақстан Республикасы үшін бұл мәселелер ауқымды цифрландыру бағдарламаларын іске асыру, жаңа қаржылық өнімдер мен сервистерді енгізу, сондай-ақ операциялық тиімділік пен өзгерістерді басқаруға қойылатын талаптардың артуы аясында ерекше өзектілікке ие. Мақалада Қазақстан Республикасының қаржы секторы ұйымдарындағы жобаларды басқарудың қазіргі жай-күйі мен жетілу деңгейіне кешенді баға беріліп, жобалық жүйелердің тиімді жұмыс істеуіне әсер ететін факторлар талданады. Зерттеудің әдіснамалық негізі сандық және сапалық әдістерді үйлестіретін аралас дизайнға сүйенеді. Эмпирикалық деректер екінші деңгейлі банктерді, микроқаржы және сақтандыру компанияларын қоса алғанда, тоғыз қаржы ұйымының 137 қызметкері арасында жүргізілген стандартталған сауалнама нәтижесінде алынған. Сонымен қатар, 15 сарапшымен жартылай құрылымдалған сұхбаттар жүргізіліп, нарықтың жетекші қатысушыларының стратегиялық құжаттары мен жылдық есептеріне талдау жасалды. Зерттеу нәтижелері Қазақстанның қаржы ұйымдарында жобаларды басқару негізінен базалық ұйымдастырушылық құрылымдар мен регламенттер деңгейінде институционалданғанын көрсетеді. Бұл ретте жобалық тәжірибелердің жетілу деңгейі нарық сегменттері мен жекелеген ұйымдар арасында айтарлықтай ерекшеленеді. Ең кең таралған тәсіл − каскадты және Agile-әдістемелерін гибридті түрде қолдану, ал жобалар мен портфельдерді басқару жүйелерін (PPM − Project and Portfolio Management) және BI-аналитика құралдарын енгізу деңгейі шектеулі болып отыр. Жобаларды басқаруды дамытудағы негізгі шектеулер ретінде жоғары реттеушілік жүктеме, білікті жобалық менеджерлердің тапшылығы, жеткілікті деңгейде қалыптаспаған жобалық мәдениет және басқарушылық деректерді біріктіру мен негізделген басқарушылық шешімдер қабылдауды қиындататын фрагменттелген IT-инфрақұрылым анықталды.

1. Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Seventh Edition and The Standard for Project Management. Newtown Square, PA: Project Management Institute, 2021. 370 р.

2. ISO 21502:2020. Project, Programme and Portfolio Management – Guidance on Project Management. Geneva: International Organization for Standardization, 2020. Р. 1–15.

3. Olsen S., Steenshard J.A.H., Kadenic M.D. Project portfolio management in the fintech industry: Practices, challenges, and a proposed framework // Procedia Computer Science. 2025. Vol. 256. P. 1482–1492.

4. Tariq M., Amjad M., Aslam M. Impact of Project Management, Financial Strategies, and System Operations on Service Efficiency: A Quantitative Analysis // Journal of Humanities, Health and Social Sciences. 2024. Vol. 2. No. 3. P. 127–139.

5. Shah S.M.K. Analyse the integration of financial management practices within project management frameworks and its impact on project success // Policy Research Journal. 2025. Vol. 3. No. 6. P. 144–156.

6. Judijanto L., Tang A., Sutanto H., Mansyur S. Bibliometric Analysis of Project Management: Exploring the Linkages Between Research and Practice // West Science Business and Management. 2024. Vol. 2. No. 4. Р. 1247–1257.

7. Elkhayat M. et al. Exploring global FinTech markets: economic patterns, risk and strategic partnerships // Journal of Financial Technology. 2025. Vol. 12. No. 2. P. 55–72.

8. Satybaldiyeva D., Mukhanova G., Tymbayeva Zh., Tyshkanbayeva M., Bolatkyzy S. Applying the expert method to determine a company’s strategic goals. Transport problems. 2023. Vol. XVIII. Issue 2. Р. 123–132.

9. Unger B.N., Gemünden H.G., Aubry M. The three roles of a project portfolio management office: Their impact on portfolio management execution and success // International Journal of Project Management. 2012. Vol. 30. No. 5. P. 608–620.

10. Killen C.P., Hunt R.A., Kleinschmidt E.J. Project portfolio management for product innovation // International Journal of Quality & Reliability Management. 2008. Vol. 25. No. 1. P. 24–38.

11. Непшина В.Н., Трофимова Ю.В. Стратегическое управление банками Республики Казахстан в системе глобальной экономики // Central Asian Economic Review. – 2020. – № 1. – С. 172–187.

12. Строева Г.В. Подходы организации проектного финансирования в рамках деятельности Банка развития Республики Казахстан // Государственное управление и государственная служба. – 2014. – № 1. – С. 174–183.

13. Исенова Г.К., Солтангазинов А.Р., Амирова М.А. и др. О некоторых аспектах проектного подхода в контексте повышения эффективности развития экономики // Вестник Инновационного Евразийского университета. – 2020. – № 3(79). – С. 73–80.

14. Roy J.K., Vasa L. Financial technology and environmental, social and governance in sustainable finance: a bibliometric and thematic content analysis // Discover Sustainability. 2025. Vol. 6. P. 214–218.

15. Hu H., Jia Z., Yang S. Exploring FinTech, green finance, and ESG performance across corporate lifecycles // International Review of Financial Analysis. 2025. Vol. 97. P. 102–110.