Түркістан облысының экономикасына инвестициялық әлеуеттің өсуінің әсері

Мақалада өңірдің экономикалық ресурстарын пайдалану бойынша инвестициялық қызметті жүзеге асыру мүмкіндігі ретінде инвестициялық әлеуеттің мәні мен орнын анықтаудың ғылыми тәсілдері зерттелген. Зерттеу нысаны Түркістан қ. облысының орталығымен 2018 ж. құрылған Түркістан облысы болып табылады. Мақалада жалпы Түркістан облысының экономикасына 2020–2024 жж. ауқымды экономикалық талдау жасалды, жалпы өңірлік өнімнің, өнеркәсіптің, ауыл шаруашылығының, сауданың, туризмнің өсуі белгіленді, ал төмен көрсеткіштер әлеуметтік салада және жалдамалы қызметкерлердің жалақысында анықталды. Экономикалық қызмет түрлері бойынша халықты жұмыспен қамту көрсеткіштеріне талдау жасалды, жұмыспен қамту құрылымы есептелді, сауда, ауыл шаруашылығы, білім беру саласында халықтың басым жұмыспен қамтылуы туралы жеке қорытынды жасалды. Түркістан облысының аудандары бойынша негізігі капиталға инвестициялар көрсеткіштерін талдау көрсетілді, инвестициялар құрылымы облыстың бірқатар аудандарында инвестициялық әлеуеттің дамуы біркелкі емес екендігі туралы қорытынды жасауға әкелді. 2025–2028 жж. арналған Түркістан облысының жобаларының Өңірлік пулының ақпаратын пайдлана отырып, инвестициялар матрицасы алғаш рет есептелді. Өңірдің инвестициялық әлеуеті негізінен өнеркәсіптік өндіріс пен энергетикалық шаруашылықты құруға бағытталған деген қорытынды жасауғаалып келді. Өңірдің бағыты ауыл шаруашылығы екендігін ескере отырып, Түркістан облысының АӨК дамытудың 2022–2028 жж. арналған инвестициялық жобаларына талдау жасалынды, Қытай, РФ инвесторларын тарта отырып, аса маңызды жобалар белгіленді. Ауыл шаруашылығында ЖИ қолдану бойынша ұсыныстар жасалды. Туризмнің инвестициялық әлеуеті Түркістан қаласында байқаладыжәне де Түркістан облысының инвестициялық әлеуетін пайдаланудағы кешенді тәсіл, сондай-ақ оның өңір экономикасына әсері туралы қорытынды жасалды.

1. Предпринимательский кодекс Республики Казахстан. 2015. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/ K1500000375 (дата обращения: 10.03.2026)

2. Pavlínek P. Revisiting economic geography and foreign direct investment in less developed regions // Geography Compass. 2022, no. 16(4), pp. 1–21. URL: https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ gec3.12617

3. Darke W., Karatayev M. From fossil fules to renewable Analysing efficacy and impact of auctions to attract investment in resource-rich Kazakhstan. JournalSustainableFutures. 2025, no. 10, pp. 1–11. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S266618882500869X

4. Москалева Н.В., Кузьменкова В.Д. Методы экономических исследований // Учебное пособие. – Смоленск: ФГБОУ ВО Смоленская ГСХА. – 2016. – 86 с. URL: http://www.sgsha.ru/sgsha/biblioteka/Moskaleva_met_ek_issl_uchpos.pdf

5. Ахмедьярова М.В., Бримбетова Н.Ж. Региональная экономика // Учебное пособие. – Алматы, 2015. – 322 с.

6. Бабажанұлы Б. Казахстан вступил в новый этап модернизации. Интервью Президента Республики Казахстан Касым Жомарт Токаева в газете «Turkistan» // Южный Казахстан. – 2026. – № 2(21159). – С. 1–4.

7. Kai M., XUQ., Muhammad S.A., Bhat M.A., Rehman A., Janjua L.R. Digitalization and institutional quality as drivers of global value chains: evidence from ASEAN using CS-ARDL Analysis. Humanities and social sciences communications. 2026. URL: https://doi.org/10.1057/s41599-025-06421-3

8. Бюро национальной статистики Республики Казахстан. URL: https://stat.gov.kz/ru/ (дата обращения: 11.06.2026)

9. Бюро национальной статистики Республики Казахстан. Статистика регионов Республики Казахстан. URL: https://stat.gov.kz/ru/region/turkestan/ (дата обращения: 12.06.2026)

10. Региональный пул проектов Туркестанской области на 2025–2028гг. 2026. URL: https://www.gov. kz/memleket/entities/ontustik/press/news/details/440548?lang=ru

11. Kerimbek G., Mamutova K., Oralbayeva A., Baimukasheva Zh., Nurbayeva G. Cost structure in Kazakhstan’s grain farming and methods of its optimisation. Scientific Horizons. 2025, vol. 286, no. 4, pp. 120–134. URL: https://sciencehorizon.com.ua/en/journals/tom-28-4-2025/struktura-vitrat-u-zernovomugospodarstvi-kazakhstanu-ta-metodi-yiyi-optimizatsiyi

12. Инвестиции в будущее региона // Южный Казахстан – 2026. – № 19(21176). – С. 2.

13. Кушеров Н. Туркестан входит в число регионов с развитой промышленностью // «Южный Казахстан» газета. – 2025. – № 126. – С. 2.

14. Saktaganova G., Karipova A., Mukhiyayeva D., Zhanseitova G., Saktaganova I. Digital transformation in the transport and logistics sector of Kazakhstan: Challenges and opportunities for global integration // Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series «Economics». 2025, no. 12(2), pp. 163–176. URL: https:// economics-msu.com.ua/en/journals/tom-12-2-2025/tsifrova-transformatsiya-v-transportno-logistichnomusektori-kazakhstanu-vikliki-ta-mozhlivosti-dlya-globalnoyi-integratsiyi

15. Samadi S., Ahmed T., McCullough A.E., Duran-Lopez E., Toth Z., Heirati N. Digitalization strategy in service ecosystems: managing the interplay of tensions and empowerment. Journal of Service Management. 2025. URL: https://www.emerald.com/josm/article-pdf/37/6/50/11354331/josm-03-2025-0151en.pdf

16. Lukhmanova G., Utebayeva Zh., Abdikulova P., Turysbekova R., Akhatova E. (2025) Export potential of agricultural products: Financial aspects. Scientific Horizons, vol. 286, no. 5, pp. 115–128. URL: https:// sciencehorizon.com.ua/en/journals/tom-28-5-2025/yeksportny-potentsial-agrarnoyi-produktsiyi-finansovi-aspekti (In English)

17. Emous R., Krusinskas R. (2025) Is digitalization leading to CO2 emission cutting? Journal of Economic Studies. URL: http://www.emerald.com/jes/article-pdf/53/9/1/11144558/jes-03-2025-0147en.pdf (In English)