Қазақстанның қонақжайлылық индустриясындағы тұрақты кәсіпкерліктің аспектілері: қозғаушы факторлар, сын-қатерлер және трансформациялық стратегиялар

Бұл зерттеу Алматы, Астана және Шымкент сияқты ірі туристік хабтарға баса назар аудара отырып, Қазақстанның қонақжайлылық секторында тұрақты кәсіпкерлікті енгізумен байланысты қозғаушы күштерді, қиындықтарды және трансформациялық стратегияларды зерттейді. Түсіндірмелі тізбекті аралас әдістерді қолдана отырып, зерттеу 158 қонақ үй менеджерінің сандық сауалнама деректерін 18 жартылай құрылымдалған сұхбаттан алынған сапалық түсініктермен біріктіреді. Зерттеу нәтижелері тұрақтылықты енгізудің негізгі қозғаушы күші операциялық шығындарды үнемдеуге ұмтылу, одан кейін үкіметтік ережелер және бәсекелестік артықшылық екенін көрсетеді. Маңызды кедергілерге жоғары бастапқы инвестициялық шығындар, қаржыландыруға шектеулі қолжетімділік және техникалық білімнің жетіспеушілігі жатады. Іске асыру деңгейлері тәжірибе бойынша әртүрлі: энергия тиімділігі мен суды үнемдеу кеңінен қолданылады, ал қалдықтарды азайту және қызметкерлерді оқыту әлі де дамымаған. Зерттеу Қазақстандағы тұрақтылыққа бағытталған күш-жігер негізінен этикалық немесе экологиялық тұрғыдан емес, экономикалық тұрғыдан негізделгенін көрсетеді және институционалдық құрылымдардың қос рөлін – трансформацияны қамтамасыз ететін және шектейтінін көрсетеді. Осы түсініктерге сүйене отырып, зерттеу жергілікті нарық жағдайларына және институционалдық дайындыққа бейімделген инкрементальды, контекстке сезімтал стратегияларды жақтайтын контекстке тәуелді кезеңді трансформация (CPT) моделін ұсынады. Нәтижелер дамушы экономикалардағы тұрақты кәсіпкерлік теориясына да, практикалық саясатты қалыптастыруға да үлес қосады.

1. Tseng M.L., Chang C.H., Lin C.W.R., Wu K.J., Chen Q., Xia L., Xue B. Future trends and guidance for the triple bottom line and sustainability: a data driven bibliometric analysis // Environmental Science and Pollution Research. 2020. Vol. 27. No. 27. P. 33543–33567.

2. Odeyemi O., Usman F.O., Mhlongo N.Z., Elufioye O.A., Ike C.U. Sustainable entrepreneurship: a review of green business practices and environmental impact // World Journal of Advanced Research and Reviews. 2024. Vol. 21. No. 2. P. 346–358.

3. Hörisch J., Kollat J., Brieger S.A. Environmental orientation among nascent and established entrepreneurs: an empirical analysis of differences and their causes // International Journal of Entrepreneurial Venturing. 2019. Vol. 11. No. 4. P. 47–69.

4. Lüdeke-Freund F. Sustainable entrepreneurship, innovation, and business models: integrative framework and propositions for future research // Business Strategy and the Environment. 2020. Vol. 29. No. 2. P. 665–681.

5. Hoogendoorn B., Van der Zwan P., Thurik R. Sustainable entrepreneurship: the role of perceived barriers and risk // Journal of Business Ethics. 2019. Vol. 157. No. 4. P. 1133–1154.

6. Kim H., Rhou Y., Topcuoglu E., Kim Y.G. Why hotel employees care about corporate social responsibility (CSR): using need satisfaction theory // International Journal of Hospitality Management. 2020. No. 87. Art. 102505.

7. Duric Z., Potočnik Topler J. The role of performance and environmental sustainability indicators in hotel competitiveness // Sustainability. 2021. Vol. 13. No. 12. P. 6574.

8. Fauzi M.A., Hanafiah M.H., Kunjuraman V. Tourists’ intention to visit green hotels: building on the theory of planned behaviour and the value-belief-norm theory // Journal of Tourism Futures. 2024. Vol. 10. No. 2. P. 225–276.

9. Sakshi, Shashi, Cerchione R., Bansal H. Measuring the impact of sustainability policy and practices in tourism and hospitality industry // Business Strategy and the Environment. 2020. Vol. 29. No. 3. P. 1109–1126.

10. Han H. Consumer behavior and environmental sustainability in tourism and hospitality: a review of theories, concepts, and latest research // Journal of Sustainable Tourism. 2021. Vol. 29. No. 7. P. 1021–1042.

11. Gössling S., Higham J. The low-carbon imperative: destination management under urgent climate change // Journal of Travel Research. 2021. Vol. 60. No. 6. P. 1167–1179.

12. Lin M.T., Zhu D., Liu C., Kim P.B. A systematic review of empirical studies of pro-environmental behavior in hospitality and tourism contexts // International Journal of Contemporary Hospitality Management. 2022. Vol. 34. No. 11. P. 3982–4006.

13. Lansing P., De Vries P. Sustainable tourism: ethical alternative or marketing ploy? // Journal of Business Ethics. 2018. Vol. 72. No. 1. P. 77–85.

14. Myung E., Kim Y.S., Barrett S. Environmental management and performance of hospitality firms: review and research agenda // Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism. 2020. Vol. 21. No. 6. P. 667–689.

15. Mensah I. Environmental management practices among hotels in Ghana // International Journal of Hospitality Management. 2019. Vol. 42. P. 75–85.

16. Parsakia K. Resource management strategies in the hospitality industry: balancing profit and sustainability // Journal of Resource Management and Decision Engineering. 2023. Vol. 2. No. 4. P. 17–23.

17. Gabor M.R., Panait M., Bacoş I.B., Naghi L.E., Oltean F.D. Circular tourism economy in European Union between competitiveness, risk and sustainability // Environmental Technology & Innovation. 2023. Vol. 32. Art. 103407.

18. Kumar P., Polonsky M., Dwivedi Y.K., Kar A.K. Green information systems and environmental performance: the role of green marketing and organizational culture // Journal of Business Research. 2021. Vol. 132. P. 236–246.

19. Batyrova N., Kurmanalieva T., Akimov Zh., Kasymova A. Proposal of directions of strategic plans in the formation of sustainable tourism on the example of major cities of Kazakhstan // Bulletin of the International University of Tourism and Hospitality. 2025. Vol. 1. No. 7. P. 52–69.

20. Duissembayev A.A., Ussenova D.M., Khasenkhanov N.B. Issues of economic and environmental aspects in the field of sustainable development of hotel services // Economic Series of the Bulletin of the L.N. Gumilyov ENU. 2020. No. 2. P. 170–179.

21. Creswell J. W., Plano Clark V.L. Revisiting mixed methods research designs twenty years later // Handbook of Mixed Methods Research Designs. 2023. No. 1. P. 21–36.

22. Braun V., Clarke V. Is thematic analysis used well in health psychology? A critical review of published research, with recommendations for quality practice and reporting // Health Psychology Review. 2023. Vol. 17. No. 4. P. 695–718.