Туризм индустриясының даму тенденциялары мен әсер етуші көрсеткіштері: Қазақстан Республикасы мысалында

Зерттеу жұмысының мақсаты еліміздің туризм индустриясының даму тенденциялары мен әсер етуші көрсеткіштерін талдау және оның әсерін анықтау. Халықаралық ұйымдар басылымдары мен әлем ғалымдарының еңбектерін талдау, туризм және туристік ресурстар ұғымдарына авторлық анықтама беру, туризм индустриясына әсер етуші көрсеткіштерін анықтап зерттеу, іріктеп алынған көрсеткіштердің орташа арифметикалық мәнімен әрбір көрсеткіштің үлес салмағын Фишберн әдісімен және абсолюттік мәнінің үлесін есептеу арқылы интегралдық көрсеткіштер нәтижесіне қол жеткізу мен қорытынды жасау мақаланың міндеттерінде қарастырылады. Сонымен қатар, жоғары қарқынмен дамып отырған туризм индустриясын зерттеуші ғалымдардың ғылыми жұмыстарына әдебиеттік шолу жасалады. Туризм индустриясындағы қарқындылықтың артуы әлем ғалымдары мен халықаралық Ұйымдардың басты назарындағы өзекті тақырыптардың бірі. Экономикалық өсуге жаңа импульс беруші туризм индустриясына басым әсер етуші көрсеткіштердің талдануы, олардың әрбіреуінің туризмнің дамуына әсерін талдау мақаланың өзектілігін арттырады. Ғылыми мақаланы талдау барысында, мақалаға қойылған мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізу үшін авторлар бірнеше ғылыми әдістерге тоқталады. Алыс және жақын елдер ғалымдарының ғылыми жұмыстарымен толық танысуда анализ және синтез жасау, ҚР-ң Статистикалық Агенттігінің және Талдау ақпараттық жүйесінің 2020–2025 жж. мәліметтеріне сәйкес орташа арифметикалық мәні арқылы әрбір көрсеткіштің басымдылық үлесі мен абсолюттік мәнінің үлесі анықталады және қорытынды жасалады. Мақаланы қорытындылай отырып, еліміздің туризм индустриясын дамыту мақсатында жүргізіп отырған іс-шараларының қарқынды түрде жүргізілуі нәтижесінде республикамыздың туризмді дамытудағы жағымды серпіні көрінеді. Нәтижесінде авторлардың зерттеу мақсатында таңдап алынған көрсеткіштерінің дифференциалды болуы және кейбір көрсеткіштердің басымдылық шамасының жоғарылығы анықталды.

1. Развитие туризма. Достижения за 30 лет. URL: https://special.nur.kz/kazakh-tourism-2021 (дата обращения: 19.11.2025)

2. Түркістан Орталық Азиядағы ең ірі «Керуен-сарай» туристік кешені. URL: https://primeminister.kz/news/turkistanda-ortalyk-aziyadagy-en-iri-keruen-saray-turistik-kesheni-ashyldy-1131436 (өтініш берілген күн: 20.10.2025)

3. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2021 ж. желтоқсанғы № 375 бұйрығы. URL: https://qaztourism.kz/upload/iblock/710/j0f3q4cv3uk7hq39l9wsaakyk0tkb9ys.pdf (өтініш берілген күн: 30.11.2025)

4. Об утверждении Концепции развития туристской отрасли РК на 2023–2029 годы. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000262 (дата обращения: 15.10.2025)

5. Послание Главы государства К.Ж. Токаева народу Казахстана «Казахстан в эпоху искусственного интеллекта: актуальные задачи и их решения через цифровую трансформацию». – 2025. URL: https://www.akorda.kz/ (дата обращения: 15.10.2025)

6. Ismagulova S., Dmitriyev P., Dunets A., Janaleyeva K. Tourist relations Kazakhstan with the countries of the commonwealth of independent states at the modern stage // GeoJournal of Tourism and Geosites. 2020. No. 31(3). P. 1146–1152. URL: https://doi.org/10.30892/gtg.31328-551

7. Gurieva L., Kuchumov A., Testina Y., Kaledin V. From Digitization of Services to Formation of a Tourism Ecosystem in Russia / Digital Transformation of Socio-Economic and Technical Systems: Theory and Practice. Lecture Notes in Networks and Systems. 2025. Р. 1309. URL: https://doi.org/10.1007/978-3-03185608-2_17

8. Wei L., Ullah S. International tourism, digital infrastructure and CO₂ emissions: fresh evidence from panel quantile regression approach // Environmental Science and Pollution Research. 2022. Vol. 29. P. 36273– 36280. URL: https://doi.org/10.1007/s11356-021-18138-2

9. Baena V., Cerviño J. Tourism in the era of social responsibility and sustainability: understanding international tourists’ destination choices // Sustainability. 2024. Vol. 16. No. 19. P. 8509. URL: https://www.mdpi.com/2071-1050/16/19/8509

10. Henok B.G. Factors determining international tourist flow to tourism destinations: a systematic review // Journal of Hospitality Management and Tourism. 2021. Vol. 12. No. 1. P. 9–17.

11. Елдің туристік ағыны бойынша ақпарат. 2020–2025. URL: https://stat.gov.kz/industries/businessstatistics/stat-tourism/dynamic-tables/ (өтініш берілген күн: 03.03.2026)

12. Туризм статистикасы. 2025. URL: https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-tourism/spreadsheets/?year=2025&name=18980&period=&type (өтініш берілген күн: 04.03.2026)

13. Ұлттық шоттар статистикасы. 2020–2025. URL: https://stat.gov.kz/industries/economy/nationalaccounts/publications/474199/ (өтініш берілген күн: 03.03.2026)

14. Қоршаған ортаны (экологияны) қорғауға бағытталған инвестициялар, халықтың жан басына шаққандағы негізгі капиталға салынған инвестициялар. 2020–2025. URL: https://taldau.stat.gov.kz/kk/NewIndex/GetIndex/701827?keyword (өтініш берілген күн: 03.03.2026)

15. Қазақтуризм. NeoNomad жобасы. – 2025. URL: https://qaztourism.kz/NeoNomad/ (өтініш берілген күн: 29.11.2025)

16. Единую цифровую платформу для гидов e-Guides разработали в Казахстане. URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/tsm/press/news/details/972220?lang=ru (дата обращения: 25.1.2025)

17. World Economic Forum. Travel & Tourism Development Index 2024: Kazakhstan. 2024. URL: https://www.weforum.org/publications/travel-tourism-development-index-2024/interactive-data-and-economy-profiles-afaa00a59c/ (accessed: 30.11.2025)

18. Social Progress Imperative: Social Progress Index 2025. URL: https://gtmarket.ru/ratings/socialprogress-index (accessed: 10.11.2025)