Қазақстан Республикасы ұйымдарындағы персоналды басқару жүйелерінің трансформациясын талдау: қиындықтар мен мүмкіндіктер

Қазіргі жаһандану мен цифрлық трансформация жағдайында персоналды басқару жүйелері ұйымның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін стратегиялық ресурсқа айналды. Бұл зерттеу Қазақстан Республикасы ұйымдарындағы персоналды басқару (HR) жүйелерінің трансформациялық процестерін жанжақты талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – тәуелсіздік алғаннан бері өткен кезеңдегі HR-жүйелерінің эволюциясын кезеңдеу, цифрлық дамудың жағдайындағы негізгі қиындықтарды анықтау және ұйымдық HRM трансформациясы үшін стратегиялық мүмкіндіктерді бағалау болып табылады. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы пост-кеңестік контексте HR-трансформацияны теориялық тұрғыдан кешенді зерттеудің жоқтығымен анықталады. Ғылыми жаңалығы Қазақстан HR-жүйелері трансформациясының авторлық төрт кезеңді кезеңдеуін және пост-кеңестік экономикаларға бейімделген HR цифрлық жетілу индексін (DHRMI) есептеу әдістемесін жасауда. 78 қазақстандық ұйым бойынша People Analytics деңгейі мен персоналды ұстап қалу арасындағы маңызды байланыс эмпирикалық тұрғыдан расталды (r=0,67; p<0,01). Жұмыстың практикалық құндылығы – HR-жүйелерді цифрландыру деңгейін бағалайтын индикаторлар жиынтығын, сондай-ақ орта және ірі бизнес ұйымдарына арналған стратегиялық ұсыныстар пакетін жасаудан тұрады. HR-цифрландырудың жол карталары, HR мамандарын People Analytics бағытында upskilling бағдарламалары, сондай-ақ салықтық ынталандыру мен цифрлық платформалар (eHRMS) арқылы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау механизмдері ұсынылады. Зерттеу нәтижелерін мемлекеттік органдар, бизнес-одақтар және жеке компаниялардың HR-қызметтері пайдалана алады. Жалпы алғанда, зерттеу Қазақстан ұйымдарының HRM жүйелерін жаңғырту траекториясын анықтауға және ғылыми-практикалық ұсыныстар дайындауға ықпал етеді.

1. Collings D.G., McMackin J., Nyberg A.J., Wright P.M. Strategic human resource management and COVID-19: Emerging challenges and research opportunities // Journal of Management Studies. 2021. Vol. 58. No. 5. P. 1378–1382. DOI: 10.1111/joms.12695

2. Джаксыбекова Г.Н. Институциональные барьеры цифровизации HR-функции в организациях Казахстана // Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2022. – № 6. – С. 45–56.

3. Carnevale J.B., Hatak I. Employee adjustment and well-being in the era of COVID-19: Implications for human resource management // Journal of Business Research. 2020. Vol. 116. P. 183–187. DOI: 10.1016/j.jbusres.2020.05.037

4. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2023. Geneva: WEF, 2023. 303 p.

5. Schuler R.S., Jackson S.E. Strategic human resource management and organizational effectiveness // Advances in Strategic Management. 2019. Vol. 39. P. 13–38.

6. Ulrich D., Beatty D., Brockbank W. HR from the Outside In: Six Competencies for the Future of Human Resources. New York: McGraw-Hill, 2012. 272 p.

7. Boxall P., Purcell J. Strategy and Human Resource Management. 5th ed. London: Macmillan, 2022. 368 p.

8. Мухтарова Қ.С., Смағұлова Г.С. Адами ресурстарды стратегиялық басқару: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2021. – 298 б.

9. Есімхан Г.Е. Мемлекеттік қызметте персоналды басқару жүйесін жаңғырту. – Қостанай: А. Байтұрсынов атындағы ҚМУ, 2020. – 312 б.

10. Deloitte. Global Human Capital Trends 2023: New Fundamentals for a Boundaryless World. Deloitte Insights, 2023. 136 p.

11. Becker B., Huselid M., Beatty R. The Differentiated Workforce: Transforming Talent into Strategic Impact. Boston: HBS Press, 2009. 228 p.

12. Stone D.L., Deadrick D.L., Lukaszewski K.M., Johnson R. The influence of technology on the future of human resource management // Human Resource Management Review. 2015. Vol. 25. No. 2. P. 216–231.

13. Armstrong M., Taylor S. Armstrong’s Handbook of Human Resource Management Practice. 15th ed. London: Kogan Page, 2023. 816 p.

14. Rao M., Chandhok A. People Analytics and Ethics: An Emerging Paradigm // Journal of Business Ethics. 2023. Vol. 185. P. 601–618. DOI: 10.1007/s10551-022-05148-2

15. McKinsey & Company. The State of AI in 2023 with Implications for HR Functions. McKinsey Global Institute, 2023. 72 p.

16. Министерство труда и социальной защиты населения РК. Анализ рынка труда Казахстана: тенденции 2022–2023. – Астана, 2023. – 94 с.

17. Marler J.H., Boudreau J.W. An evidence-based review of HR analytics // International Journal of Human Resource Management. 2017. Vol. 28. No. 1. P. 3–26.

18. Astana Civil Service Hub (ACSH). Цифровая трансформация государственной службы Казахстана: доклад 2023. Астана: ACSH, 2023. 67 с.

19. UNDP Kazakhstan. Развитие человеческого потенциала в Казахстане: отчет 2022. Астана: ПРООН, 2022. 118 с.

20. Noe R.A., Clarke A.D.M., Klein H.J. Learning in the twenty-first-century workplace // Annual Review of Organizational Psychology. 2014. Vol. 1. P. 245–275.

21. Cheung S.O., Yiu T.W., Lam M.C. Interweaving trust and communication with project performance // Journal of Construction Engineering. 2013. Vol. 139. P. 941–950.

22. Агентство по стратегическому планированию и реформам РК. Национальный план развития Республики Казахстан до 2025 года. – Астана, 2021. – 124 с.

23. Stahl G., Brewster C.J., Collings D.G., Hajro A. Enhancing the role of human resource management in corporate sustainability and social responsibility // Human Resource Management Review. 2020. Vol. 30. No. 3. P. 100708.

24. Cascio W.F., Boudreau J.W. Talent strategy and HRM in the fourth industrial revolution // Human Resource Management Review. 2020. Vol. 30. No. 2. P. 100694.

25. Vial G. Understanding digital transformation: A review and a research agenda // Journal of Strategic Information Systems. 2019. Vol. 28. No. 2. P. 118–144. DOI: 10.1016/j.jsis.2019.01.003

26. Coombs C., Hislop D., Taneva S.K., Barnard S. The strategic impacts of Intelligent Automation for knowledge and service work: An interdisciplinary review // Journal of Strategic Information Systems. 2020. Vol. 29. No. 4. P. 101600. DOI: 10.1016/j.jsis.2020.101600

27. Asian Development Bank. Central Asia Regional Economic Cooperation: Digital Connectivity and Human Capital. Manila: ADB, 2022. 84 p.