Шағын және орта бизнес пен әлеуметтік кәсіпкерлікті дамытудағы мемлекеттік қолдау және кедергілер: Ақмола облысының тәжірибесі

Бұл зерттеу Ақмола облысындағы шағын және орта кәсіпкерлік (ШОК) субъектілерінің мемлекеттік қолдау шараларын қалай қабылдайтынын талдауға және бизнестің дамуына, оның ішінде әлеуметтік кәсіпкерлік секторына кедергі келтіретін жүйелік тосқауылдарды анықтауға арналған. Зерттеудің әдіснамалық негізі әртүрлі бизнес нысандары өкілдерінің қатысуымен өткізілген фокус-топтық пікірталастарға сүйенеді, бұл кәсіпкерлердің субъективті бағаларын терең түсінуге, негізгі проблемалық аймақтарды айқындауға және мемлекеттікқолдауқұралдарыменөзараіс-қимылтәжірибесінталдауғамүмкіндікберді. Деректертақырыптық талдау әдісі арқылы өңделіп, әкімшілік кедергілерді, несиелік ресурстарға қолжетімділіктің шектеулігін, гранттық қаржыландыру мәселелерін, инфрақұрылымдық шектеулерді және әлеуметтік кәсіпкерлікке тән қиындықтарды қамтитын тоғыз негізгі проблемалық бағыт анықталды. Зерттеу нәтижелері ШОК субъектілерінің саны жөніндегі ресми статистиканың олардың нақты экономикалық тұрақтылығын әрдайым көрсете бермейтінін, ал институционалдық қолдау тетіктерінің көбіне формалды және жеткіліксіз қолжетімді ретінде қабылданатынын көрсетеді. Әсіресе, әлеуметтік кәсіпкерлер ресми мәртебе алудың маңыздылығын жоғары бағалай отырып, бюрократиялық рәсімдердің күрделілігін және қолданыстағы өлшемдердің шектеулі қолданылуын атап өтеді. Зерттеудің ғылыми құндылығы ШОК пен әлеуметтік кәсіпкерлікті дамытудың өңірлік ерекшеліктерін сапалық тұрғыда талдауында көрінеді. Алынған нәтижелер өңірлік кәсіпкерлікті қолдау саясатын жетілдіруге, мемлекеттік қолдау құралдарының ашықтығын, қолжетімділігін және икемділігін арттыруға, сондай-ақ микробизнес пен ауылдық аумақтардың қажеттіліктеріне бейімделген шешімдерді әзірлеуге практикалық негіз бола алады.

1. OECD. SME and Entrepreneurship Outlook 2020. Paris: OECD Publishing, 2020. 80 p. DOI: https://doi.org/10.1787/34907e9c-en

2. Stam E. Entrepreneurial Ecosystems and Regional Policy: A Sympathetic Critique // European Planning Studies. 2015, vol. 23, no. 9, pp. 1759–1769.

3. Defourny J., Nyssens M. Social enterprise and the third sector: Changing European landscapes. London: Routledge, 2017. 320 p.

4. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. 2024. URL: https://stat.gov.kz/en/region/akmola/ (өтініш берілген күн: 10.02.2026)

5. JSC “Damu Entrepreneurship Development Fund”. Data from Akmola region. URL: https://damu.kz/ru/poleznaya-informatsiya/damu_analytics/map/akmola (accessed: 10.02.2026)

6. Mair J., Marti I. Social Entrepreneurship Research: A Source of Explanation, Prediction, and Delight // Journal of World Business. 2006, vol. 41, no. 1, рр. 36–44.

7. Saebi T., Foss N.J., Social Entrepreneurship Research: Past Achievements and Future Promises // Journal of Management Studies. 2020, vol. 57, no. 4, рр. 697–732.

8. Davies I.A., Haugh H., Chambers L. Barriers to Social Enterprise Growth // Journal of Small Business Management. 2019, vol. 57, no. 4, рр. 1616–1636.

9. Gururaja B.L. Barriers to the Social Enterprise Performance: ALiterature Review // Empirical Economics Letters. 2024, vol. 23, рр. 1–15.

10. Nicholls A. Social Entrepreneurship: New Models of Sustainable Social Change. Oxford: Oxford University Press, 2010. 464 p.

11. Иванов В.В., Жильцова Е.А. Развитие социального предпринимательства в России и странах СНГ: институциональные и финансовые аспекты // Российский журнал менеджмента. – 2021. – Т. 19. – № 4. – С. 112–130.

12. Мухамедиев Б.К., Есберген Р.Б., Жуманова А.К., Ахметова З.Б. Барьеры развития малого и среднего предпринимательства в Казахстане // Journal of Applied Research in Life Environment and Economics. – 2019. – Т. 1. – № 4. – С. 45–58. URL: https://journals.aserspublishing.eu/jarle/article/view/4150 (дата обращения: 10.12.2025)

13. Ельшибаев Р.К., Укубасова Г.С., Тунгатарова Б. Вопросы государственной поддержки малого и среднего предпринимательства в Казахстане // Journal of Economic Research & Business Administration. – 2020. – № 134(4). – С. 98–110.

14. Williams C.C., Vorley T. Institutional Asymmetry and Entrepreneurship in Emerging Economies // Journal of Business Research. 2021, vol. 122, рр. 620–632.

15. Dees J.G. The meaning of social entrepreneurship. Kansas City: Kauffman Center for Entrepreneurial Leadership, 2001. 15 p.

16. Sharir M., Lerner M. Gauging the Success of Social Ventures Initiated by Individual Social Entrepreneurs // Journal of World Business. 2006, vol. 41, no. 1, рр. 6–20.

17. Kazbekova D. Mechanisms of Stimulation of Smalland Medium-Sized Enterprises // Journal of Risk and Financial Management. 2024, vol. 17, no. 7, рр. 257–270.

18. OECD. SME and Entrepreneurship Policy in Kazakhstan. Paris: OECD Publishing, 2018. URL: https:// www.oecd.org/industry/smes/sme-and-entrepreneurship-policy-in-kazakhstan.htm (accessed: 10.12.2025)

19. Abylkassymova A. Social Entrepreneurship in Kazakhstan: Current Trends and Institutional Challenges // Central Asian Economic Review. 2022, vol. 12, no. 3, рр. 45–60.

20. Braun V., Clarke V. Using Thematic Analysis in Psychology // Qualitative Research in Psychology. 2006, vol. 3, pp. 77–101. DOI: 10.1191/1478088706qp063oa

21. Aksakalov B., Tleubayev K., Saparov A. State Support Mechanisms for SMEs in Regional Kazakhstan // Journal of Regional Policy. 2023, vol. 8, no. 1, рр. 78–94.

22. Coad A., Frankish J., Link A.N. Government Support, Firm Growth, and Survival: Evidence from Small Businesses // Small Business Economics. 2023, vol. 60, no. 2, рр. 451–472.

23. Suchek N. Inter-Organizational Cooperation Oriented Towards Sustainability Involving SMEs // Sustainability. 2023, vol. 15, no. 6, рр. 5042–5055.

24. Hübner W. SME development in countries of Central Asia. Vienna: UNIDO Working Paper, 2006. 45 p.

25. Akinboye A.K. Exploring Obstacles to SME Growth in Emerging Economies // Humanities and Social Sciences Communications. 2025, vol. 12, рр. 34–48.