Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қаржылық қолдаудың қалыптасуы және оның қазіргі жағдайын бағалау

Бұл ғылыми мақалада Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қаржылық қолдаудың қалыптасу кезеңдері мен қазіргі жағдайы жан-жақты қарастырылады. Зерттеу барысында нарықтық экономикаға көшу кезеңінен бастап кәсіпкерлікті қолдау тетіктерінің эволюциясы талданып, мемлекеттік бағдарламалардың мазмұны мен тиімділігіне баға беріледі. Атап айтқанда, пайыздық мөлшерлемені субсидиялау, несиелерді кепілдендіру, гранттық қаржыландыру және инфрақұрылымдық қолдау сияқты негізгі құралдар қарастырылады. Жеңілдікпен несие беру, пайыздық мөлшерлемені субсидиялау және «Даму» АҚ қоры сияқты даму институттары арқылы несие кепілдігін қоса алғанда, тікелей және жанама қаржыландыру құралдарына ерекше назар аударылады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы авторларлар шағын және орта бизнесті мемлекеттік қаржылық қолдаудың қалыптасуына және Қазақстандағы мемлекеттік бағдарламалардың негізгі түрлеріне және оларды қолдау құралдарына, артықшылықтары мен кемшіліктеріне тоқталады. Осы ғылыми мақала Академиялық салада шағын және орта бизнесті басқару және қаржылық қолдау бағдарламаларын пайдалану бойынша білімд бері арқылы академиялық салаға өзіндік пайдасын тигізеді. Тақырыпты зерттеушілер академиялық білім берудегі қоғамдастықты, магистранттарды және студенттердің бизнесті қаржылық қолдаудағы қазіргі жағдаймен оның басты проблемаларын ауқымды түсіндіруге көмектеседі. Зерттеу мәліметтерінің тәжрибелік мәні шағын және орта бизнес субьектілеріне мемлекет тарапынан берілетін қаржылық қолдаулардың маңыздылығында. Мақаладағы талқыланған мәселермен тұжырымдар және қорытындылар шағын және орта бизнес өкілдерінік бизнестеріндегі кедергілерді шешуге және мемлекет тарапынан берілетін қаржылық қолдаулардың ресурстарын тиімді қолдануға мүмкіндік береді. Зерттеу барысында шағын және орта бизнесті мемлекеттік қаржылық көмекті тәжрибе жүзінде қолдану ерекшеліктері қарастырылады, мемлекет тарапынан қолдау саясатына құнды ұсыныстар беріледі.

1. Абжанова Д.Ш. Практические аспекты совершенствования поддержки малого и среднего бизнеса // Вестник КарГУ. Серия экономическая. – 2020. – № 3. – С. 83–89.

2. Жанболат Р.О. Перспективы развития малого и среднего предпринимательства в Казахстане: вызовы и возможности // Экономика и предпринимательство. – 2020. – № 11(2). – С. 60–68.

3. Зарубина В.Р., Зарубин М.Ю., Есенкулова Ж.Ж. Продвижение ESG-повестки для малого и среднего предпринимательства Республики Казахстан в условиях устойчивого развития // Вестник университета «Туран». – 2024. – № 3. – С. 84–97.

4. Steven Y.H., Liu E.N., Andrea R.S., Tamer C. MNE-NGO partnerships for sustainability and social responsibility in the global fast-fashion industry: а loose-coupling perspective // International Journal of businesses. 2018, no. 5(29), pp. 214–222. URL: https://www.sciencedirect.com

5. Maisigova L.A., Niyazbekova S.U., Isayeva B.K., Dzholdosheva T.Y. Features of Relations between Government Authorities, Business, and Civil Society in the Digital Economy // Studies in Systems, Decision and Control. 2021. Vol. 314. Р. 1385–1391.

6. Aristeidis G., Dimitris F.K. Entrepreneurship, small and medium size business markets and economic integration. Journal of Policy Modeling. 2019, no. 3(27), pp. 363–374. URL: https://www.sciencedirect.com

7. Наурызбекова А.Е. Государство и проблемы малого и среднего предпринимательства в Казахстане // Вестник КазНУ. Серия экономическая. – 2020. – № 2. – С. 121–127.

8. Акпанов А.К, Абуова Ж.М, Айгалин А.А, Абдильдин С.С. Қазақстанда шағын және орта бизнесті қаржылық қаржылық қолдауға арналғын мемлекеттік гранттарды басқарудағы шетелдік тәжрибені қолдану ерекшелігі // Вестник университета «Туран». – 2020. – № 3. – С. 83–89.

9. «Бизнестің 2025 жылға дейінгі жол картасы» кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы. URL: https://egov.kz/cms/ru/articles/road_business_map (өтініш берілген күн: 08.05.2020)

10. Абжанова Д.Ш. Практические аспекты совершенствования поддержки малого и среднего бизнеса // Вестник КарГУ. Серия экономическая. – 2020. – № 3. – С. 83–89.

11. Kazbekova D. Mechanisms of stimulation of small-and medium-sized entrepreneurship: The experience of Kazakhstan // Journal of Risk and Financial Management. 2024, no. 17. pp. 257–268.

12. Cоtе C., Hu H.H. Understanding the Uniqueness of Emerging Markets and Their Firms: Institutional Voids Based Dynamic Capabilities in the Chinese Automotive Sector // AIB Insights. 2025, no. 25(3). URL: https://doi.org/10.46697/001c.129652

13. Кенжеәлі Е.А. Проблемы расширения гендерного равенства в субъектах малого и среднего предпринимательства Республики Казахстан //Qainar Journal of Social Science. – 2024. – № 4 (2). – С. 21–32.

14. Қазақстан Республикасы стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы. URL: https://www.stat.gov.kz/

15. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің даму жағдайы туралы есеп. URL: https:damu.kz

16. Han X., Xue P., Zhang N. Impact of Grain Subsidy Reform on the Land Use of Smallholder Farms: Evidence from Huang-Huai-Hai Plain in China // Land. 2021. No. 10(929). Р. 1–15. URL: https://doi.org/10.3390/land10090929

17. Keith Good. Outlook for U.S. Agriculture From USDA’s Chief Economist // Аgricultural economy. Agricultural Outlook Forum. 2023. Р. 10. URL: https://www.usda.gov/sites/default/files/-documents/2023AOFagricultural-economic-foreign-trade-outlook.pdf

18. Бондаль К. Что изменить в поддержке сельского хозяйства. URL: https://kapital.kz/economic/89931/chto-izmenit-v-podderzhke-sel-skogo-khozyaystva.html (дата обращения: 18.11.2020)

19. Mijan R., Noor S.M., Jaafar M. Exploring strategic branding resources for small and medium-sized brand-oriented companies //SEARCH Journal of Media and Communication Research. 2020, no. 1. pp. 29–40.

20. «KASE» Қазақстан қор биржасы» АҚ. Қазақстант Республикасындағы шағын және орта бизнес туралы есеп. URL: https:kase.kz

21. Капитал іскерлік ақпарат орталығы. URL: https://kapital.kz/business/146264/pochemu-uvelicheniegospodderzhki-biznesa-ne-daet-ozhidaemogo-effekta.html (өтініш берілген күн: 27.03.2026)

22. Parmanova R.S. On the issue of development and state support for small and medium-sized businesses in Kazakhstan // Bulletin of the Karaganda university Economy series. 2023. No. 109(1). Р. 113–122.