Мемлекеттік сектордың it-ортасында Аgile-трансформация кезіндегі мүдделі тараптардың өзара ІС-қимылын бағалау моделі

Бұл мақала мемлекеттік сектордағы IT-ұйымда Agile-трансформация барысында мүдделі тараптардың өзара әрекеттесуін бағалау және жетілдіру мақсатында Stakeholder Interaction Evaluation Model (SIEM) моделін әзірлеуге және валидациялауға арналған. Эмпирикалық зерттеу нысаны ретінде Қазақстанның электрондық үкімет инфрақұрылымының ұлттық операторы болып табылатын «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ (ҰАТ) қарастырылды. Мемлекеттік сектордың құқықтық және рәсімдік талаптарына сәйкестікті қамтамасыз ету үшін зерттеуде Agile әдіснамаларын дәстүрлі жоспарлауға негізделген тәсілдермен үйлестіретін контекстке бейімделген гибридті жобалық басқару моделі ұсынылады. Аралас әдістерге негізделген зерттеу екі кезеңнен тұратын деректер жинау үдерісін қамтыды: енгізуге дейінгі бастапқы кезеңде сауалнамалар, мүдделі тараптармен сұхбаттар және құжаттамалық талдау жүргізілді, ал енгізуден кейінгі кезеңде жаңартылған сауалнамалар, Jira жүйесінің процестік метрикалары және ретроспективалық талдау қолданылды. Операциялық жақындық пен стратегиялық ықпал деңгейлеріндегі айырмашылықтарды ескеру мақсатында мүдделі тараптар үш деңгейге бөлінді. Зерттеу сапалық талдаумен қатар, мүдделі тараптардың қатысуына байланысты деректерге предиктивті аналитика әдістерін қолданады. Спринттердің сәтті аяқталу деңгейі, кері байланыстың жеделдігі және коммуникация сапасы сияқты көрсеткіштер негізінде мүдделі тараптардың қатысу тиімділігін болжауға арналған көптік сызықтық регрессия моделі ұсынылған. Талдау нәтижелері гибридті тәсілдің жобаларды іске асыру тұрақтылығын, рөлдердің анықтығын және коммуникация тиімділігін арттырғанын көрсетті. Сонымен қатар, предиктивті модель кері байланыстың кешігуі немесе спринттердің аяқталу деңгейінің төмендеуі сияқты қатысу белсенділігінің әлсіреуінің ерте белгілерін анықтап, мүдделі тараптармен өзара әрекеттесу стратегиясын уақтылы бейімдеуге мүмкіндік береді. Зерттеудің Қазақстан үшін қолданбалы маңызы: деректер жиынтығы, сауалнама мен сұхбат құралдары, Jira метрикаларының жиынтығы және калибрленген регрессиялық модель барлық мемлекеттік органдар үшін электрондық үкімет жобаларын іске асыратын оператор – «ҰАТ» АҚ-та жиналды, сондықтан олар мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік ITоператорлардың ұқсас цифрлық жобаларында эталондық мәндер және мониторинг құралдары ретінде қайта пайдаланылуы мүмкін. Қатаң реттелетін IT-орталарында зерттеу мүдделі тараптар динамикасын басқарудың тиімді әрі икемді құрылымын ұсынып, мемлекеттік сектордағы цифрлық трансформация жобаларын тиімді іске асыруға ықпал етеді.

1. Freeman R.E. Strategic Management: A Stakeholder Approach. Boston: Pitman, 1984. 276 p.

2. Donaldson T., Preston L.E. The stakeholder theory of the corporation: Concepts, evidence, and implications // Academy of Management Review. 1995, vol. 20, no. 1, pp. 65–91.

3. Freeman R.E., Harrison J.S., Wicks A.C., Parmar B.L., de Colle S. Stakeholder Theory: The State of the Art. Cambridge: Cambridge University Press, 2010. 343 p.

4. Kujala J., Sachs S., Leinonen H., Heikkinen A., Laude D. Stakeholder engagement: Past, present, and future // Business & Society. 2022, vol. 61, no. 5, pp. 1136–1196.

5. Mergel I., Edelmann N., Haug N. Defining digital transformation: Results from expert interviews // Government Information Quarterly. 2019, vol. 36, no. 4, article 101385.

6. indgren I., Madsen C.O., Hofmann S., Melin U. Close encounters of the digital kind: A research agenda for the digitalization of public services // Government Information Quarterly. 2019, vol. 36, no. 3, pp. 427–436.

7. Cordella A., Tempini N. E-government and organizational change: Reappraising the role of ICT and bureaucracy in public sector reform // Government Information Quarterly. 2015, vol. 32, no. 3, pp. 279–286.

8. Gemino A., Reich B.H., Serrador P.M. Agile, traditional, and hybrid approaches to project success: Is hybrid a poor second choice? // Project Management Journal. 2021, vol. 52, no. 2, pp. 161–175.

9. Serrador P., Pinto J.K. Does Agile work? A quantitative analysis of Agile project success // International Journal of Project Management. 2015, vol. 33, no. 5, pp. 1040–1051.

10. Project Management Institute. Pulse of the Profession 2021: Beyond Agility. Newtown Square, PA: Project Management Institute, 2021. URL: https://www.pmi.org/learning/thought-leadership/pulse/pulse-ofthe-profession-2021 (accessed: 07.09.2026)

11. Project Management Institute. Pulse of the Profession 2024: The Future of Project Work. Newtown Square, PA: Project Management Institute, 2024. URL: https://www.pmi.org/learning/thought-leadership/future-of-project-work (accessed: 07.09.2026)

12. San Cristóbal J.R., Carral L., Diaz E., Fraguela J.A., Iglesias G. Complexity and project management: A general overview // Complexity. 2018, vol. 2018, article 4891286.

13. Kaufmann C., Kock A. Does project management matter? The relationship between project management effort, complexity, and profitability // International Journal of Project Management. 2022, vol. 40, no. 6, pp. 624–633.

14. Rabechini Jr.R., Morris Abarca E.A., Salcedo N.U., Horna Saldaña C.J.P., Paiva D.C. Stakeholder management and project management office: Effect on project results // RAE-Revista de Administração de Empresas. 2022, vol. 62, no. 6, article e2020-1077.

15. Magassouba S.M., Tambi A.M., Alkhlaifat B.I., Abdullah A.A. Influence of stakeholders involvement on development project performance in Guinea // International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. 2019, vol. 9, no. 1, pp. 1111–1120.

16. Ambler S.W., Lines M. Disciplined Agile Delivery: A Practitioner’s Guide to Agile Software Delivery in the Enterprise. Boston: IBM Press, 2012. 544 p.

17. Cooper R.G., Sommer A.F. Agile-Stage-Gate for manufacturers: Changing the way new products are developed // Research-Technology Management. 2018, vol. 61, no. 2, pp. 17–26.

18. Shastri Y., Hoda R., Amor R. The role of the project manager in Agile software development projects // Journal of Systems and Software. 2021, vol. 173, article 110871.

19. Mirzaei M., Mabin V.J., Zwikael O. Customising hybrid project management methodologies // Production Planning & Control. 2025, vol. 36, no. 9, pp. 1188–1205.

20. Mergel I. Agile innovation management in government: A research agenda // Government Information Quarterly. 2016, vol. 33, no. 3, pp. 516–523.

21. Heeks R. Most eGovernment-for-development projects fail: How can risks be reduced? iGovernment Working Paper no. 14. Manchester: Institute for Development Policy and Management, University of Manchester, 2003. URL: https://hummedia.manchester.ac.uk/institutes/gdi/publications/workingpapers/igov/igov_wp14.pdf (accessed: 07.09.2026)

22. Treasury Board of Canada Secretariat. Management Accountability Framework. Ottawa: Government of Canada, 2021. URL: https://www.canada.ca/en/treasury-board-secretariat/services/management-accountabilityframework.html (accessed: 07.09.2026)

23. European Institute of Public Administration. Common Assessment Framework: The European model for improving public organisations through quality management (CAF 2020). Maastricht: EIPA, 2020. URL: https://www.eipa.eu/wp-content/uploads/2023/02/CAF_2020_English.pdf (accessed: 07.09.2026)

24. Pollitt C., Bouckaert G. Public Management Reform: A Comparative Analysis – Into the Age of Austerity. 4th ed. Oxford: Oxford University Press, 2017. 400 p.

25. United Nations. E-Government Survey 2024: Accelerating Digital Transformation for Sustainable Development. New York: UN DESA, 2024. URL: https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2024 (accessed: 07.09.2026)

26. United Nations E-Government Knowledgebase. Kazakhstan: country data. URL: https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Data/Country-Information/id/87-Kazakhstan (accessed: 07.09.2026)

27. Итоги 2025 г.: казахстанцы все чаще получают госуслуги через смартфон // Электронное правительство Республики Казахстан. 30.12.2025. URL: https://egov.kz/cms/ru/news/2025_results (дата обращения: 07.09.2026)

28. Об утверждении Концепции цифровой трансформации, развития отрасли информационнокоммуникационных технологий и кибербезопасности на 2023–2029 годы: Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 марта 2023 года № 269. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000269 (дата обращения: 18.09.2026)

29. Об утверждении Плана развития акционерного общества «Национальные информационные технологии» на 2024–2033 годы: Постановление Правительства Республики Казахстан от 19 декабря 2023 года № 1145. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300001145 (дата обращения: 18.09.2026)

30. АО «Национальные информационные технологии». Годовой отчет за 2020 год. Астана: АО «НИТ», 2021. URL: https://www.nitec.kz/ru/article/korporativnoe-upravlenie/otchetnost (дата обращения: 07.09.2026)