Цифрландыру контекстіндегі университеттер мен білім беру қызметтерін тұтынушылардың өзара әрекеттесу моделі

Бизнес-процестердің ашықтығы мен ақпараттың қол жетімділігінің артуымен білім беру саласындағы тұтынушылар біртіндеп білім беру қызметтерін пассивті алушылардан университеттің корпоративтік саясатын қалыптастырудың белсенді қатысушыларына айналуда. Бұл трансформация тұтынушылардың күтулері, бағалаулары және мінез-құлық реакциялары коммуникация тәжірибесіне де, жоғары оқу орындарының стратегиялық басымдықтарына да әсер етуі мүмкін тұрақты даму саласында ерекше маңызды. Мақалада университеттің бизнес-процестерінде тұрақты даму қағидаттарын тиімді енгізуді қамтамасыз етуге бағытталған білім беру қызметтерін тұтынушылар мен университеттердің виртуалды ортадағы өзара әрекеттесуінің тұжырымдамалық моделі ұсынылған. Зерттеудің мақсаты-университеттің тұрақтылық талаптарына бейімделуін жеңілдететін цифрлық ортадағы тұтынушылар мен университеттер арасындағы өзара әрекеттестіктің тұжырымдамалық моделін әзірлеу және эмпирикалық растау. Осы мақсатқа жету үшін аралас зерттеу әдістері қолданылды, оның ішінде сараптамалық зерттеу және 50 Қазақстандық жоғары оқу орындарының деректері негізінде корреляциялық және регрессиялық талдау жүргізілді. Нәтижелер виртуалды ортадағы тұтынушылық белсенділік пен университеттің тұрақты даму көрсеткіштері арасындағы статистикалық маңызды байланысты көрсетеді. Ерекше маңыздылығы әлеуметтік желілердегі белсенділікпен, онлайн-бастамаларға қатысумен, ақпараттың ашықтығымен және кері байланыс механизмдерімен байланысты. Нәтижелер білім беру қызметтерінің ақпараттандырылған және белсенді тұтынушылары университеттердің тұрақты даму стратегияларын әзірлеуде трансформациялық рөл атқара алатынын растайды. Цифрландыру байланыс жылдамдығын арттырады, қатысу мүмкіндіктерін кеңейтеді және тұтынушылардың үміттерін университет басшылығына енгізу үшін қосымша жағдайлар жасайды.

1. Kronthal-Sacco R., Whelan T. Sustainable share index™: Research on IRI purchasing data (2013–2018). NYU Stern, 2019.

2. Mambetova F., Sozaeva T., Sulumov S., Khuriev R. The phenomenon of human capital in the context of a new format of civilizational development // Revista Juridica. 2024, vol. 79, no 3, pp. 683–697. URL: https://doi.org/10.26668/revistajur.2316-753X.v3i79.7523

3. Tsimonis G. Transforming consumption: the role of digital experiences, consumer spirituality, environmental beliefs, and digital efficacy in driving sustainable choices // Journal of Marketing Management. 2024, vol. 40, no. 1–2, pp. 76–102.

4. Silveira P.D., Sandes F.S., Xara-Brasil D., Santos M. Brands’ Green Activism: An Empirical Comarison between Posts of Digital Influencers and Brands // Sustainability. 2024, vol. 15, no. 16, pp. 57–72.

5. Lu Y. Sustainability-Driven Consumer Experience Design of an Online Retail System for Household Appliances // International Journal of Human-Computer Interaction. 2023, vol. 12, no. 39, pp. 2235–2251.

6. Stofejova L., Kráľ Š., Fedorko R., Bačík R., Nastišin L. Sustainability and Consumer Behavior in Electronic Commerce // Sustainability. 2023, vol. 22, no. 15, pp. 156–175.

7. Cano J.A. Londoño-Pineda A., Campo E. A., Arango J. A. Sustainable Business Models of E-marketplaces: An Analysis from the Consumer Perspective // Journal of Open Innovation. 2023, vol. 3, no. 9, pp. 147–164.

8. WilsonA.J., Kask R., Li M. Exploring Circular Digital Economy Strategies for Sustainable Environmental, Economic, and Educational Technology // International Transactions on Education Technology. 2024, vol. 2, no. 8, pp. 124–139.

9. Adepeju A.A., Ibem E.O., Oluwatayo A.A., Okagbue H.I. Influence of client relationship management strategy on organisational performance // International Journal of Sustainable Development and Planning. 2024, vol. 8, no. 19, pp. 3165–3174. URL: https://doi.org/10.18280/ijsdp.190829

10. Moro M.C.F., Beck C., Sobieski J. O. Digital democracy: the role of smart cities in global sustainability // Revista Juridica. 2024, vol 80, no. 3, pp. 327–355. URL: https://doi.org/10.26668/revistajur.2316753X.v3i80.7340

11. Akhmetshin E., Sultanova S., Shichiyakh R., Khodjaeva M., Stepanova D., Nurgaliyeva A. Efficiency in urban management and smart city concepts: A Russian cities case study // International Journal of Sustainable Development and Planning. 2024, vol. 4, no. 19, pp. 1379–1387.

12. Kashyap A.K., Sharma V. Regulatory reforms for structured green finance: Exploring the case of International Finance Service Centre, India // International Journal of Ecosystems and Ecology Science. 2022, vol. 4, no. 12, pp. 79–90. URL: https://doi.org/10.31407/ijees12.410

13. Hien L.T., Tam P.T. Impacting information technology on investment capital attraction and sustainable development: A case study in Vietnam // Qubahan Academic Journal. 2025, vol. 1, no. 5, pp. 63–80. URL: https://doi.org/10.48161/qaj.v5n1a1192

14. Gitelman L.D., Kozhevnikov M.V., Chebotareva G.S. Strategic intelligence of an organization amid uncertainty // International Journal of Energy Production and Management. 2021, vol. 3, no 6, pp. 294–305. URL: https://doi.org/10.2495/EQ-V6-N3-294-305.

15. Sadaa A.M., Genasan Y., Harhoch H.K., Hazza O.T., Mukhlif M.A. A new key to a sustainable future: Promoting sustainability performance through digital technologies, ESG activities, and circular economy in Jordanian energy companies // International Journal of Sustainable Development and Planning. 2024, vol. 10, no. 19, pp. 3935–3947. URL: https://doi.org/10.18280/ijsdp.191022